اوتیسم چیست؟

اوتیسم چیست؟
اوتیسم یا اختلال طیف اوتیسم (Autism Spectrum Disorder) یک اختلال عصبی-رشدی پیچیده است که بر نحوه تعامل فرد با دیگران، برقراری ارتباط، و رفتارهای او تأثیر میگذارد. این اختلال معمولاً در دوران کودکی آشکار میشود و شدت و علائم آن در افراد مختلف بسیار متفاوت است.
اوتیسم یک اختلال پیچیده عصبی است که ناشی از ترکیبی از عوامل ژنتیکی و محیطی میباشد. هیچ علت واحدی برای این بیماری شناسایی نشده است.
عوامل ژنتیکی
- افزایش خطر ابتلا در خانوادههای دارای فرد مبتلا به اوتیسم
- احتمال 77 درصدی ابتلای دوقلوهای یکسان
- دخالت صدها ژن مختلف در بروز اوتیسم
- تغییرات ژنتیکی که میتوانند به صورت ارثی یا جهشی باشند
عوامل محیطی مؤثر
- سن بالای پدر و مادر
- مواجهه با آلودگی هوا
- عوارض دوران بارداری مانند:
- دیابت بارداری
- عفونتهای ویروسی
- کمبود اسید فولیک
- مشکلات زایمانی و کمبود اکسیژن نوزاد
نکته مهم
هیچ یک از این عوامل به تنهایی باعث اوتیسم نمیشوند، بلکه ترکیبی از آنها خطر ابتلا را افزایش میدهند.
غربالگری اوتیسم در سنین پایین
غربالگری برای اوتیسم معمولاً در سنین 18 تا 24 ماهگی توسط پزشکان اطفال انجام میشود. ابزارهایی مانند M-CHAT در این مرحله استفاده میشوند. اگر نتیجه غربالگری مثبت باشد، کودک برای ارزیابیهای تخصصیتر ارجاع داده میشود.
تشخیص افتراقی
متخصصان باید اوتیسم را از سایر اختلالات مشابه متمایز کنند، از جمله:
- اختلال کمتوجهی-بیشفعالی (ADHD)
- اختلال زبان خاص (SLI)
- اختلال یادگیری
- اختلال اضطراب اجتماعی
- اختلالات ژنتیکی مانند سندرم X شکننده
تأثیر تشخیص زودهنگام طیف اوتیسم
تشخیص زودهنگام اوتیسم بسیار مهم است زیرا مداخلات زودهنگام میتوانند به بهبود قابلتوجه در مهارتهای اجتماعی، زبانی و رفتاری کودک کمک کنند.
درمان اوتیسم یک فرآیند چندجانبه است که شامل روشهای مختلف برای بهبود کیفیت زندگی بیماران میشود:
روشهای درمانی اصلی
۱. تحلیل رفتار کاربردی (ABA)
- تقویت رفتارهای مثبت
- کاهش رفتارهای منفی
- استفاده از تشویق و پاداش
۲. گفتار درمانی
- بهبود مهارتهای ارتباطی
- کمک به ابراز احساسات
- یادگیری مهارتهای زبانی
۳. کار درمانی
- تقویت مهارتهای حرکتی
- افزایش استقلال در فعالیتهای روزمره
- استفاده از بازیهای آموزشی
درمانهای نوین
هیپرباریک اکسیژن درمانی
- افزایش سطح اکسیژن در مغز
- کاهش التهاب
- بهبود عملکردهای عصبی
داروهای جدید
- بومتانید: بهبود فعالیتهای مغزی
- لوراسیدون: کاهش علائم روانپریشی
درمانها و مداخلات برای طیف اوتیسم
اوتیسم یک اختلال عصبی-رشدی است که درمان قطعی ندارد، اما مداخلات و روشهای درمانی میتوانند به بهبود کیفیت زندگی، مهارتهای اجتماعی، زبانی و رفتاری افراد مبتلا کمک کنند. نوع درمان بر اساس شدت اوتیسم، سن فرد و نیازهای خاص او انتخاب میشود.
اهداف درمان اوتیسم
- بهبود توانایی برقراری ارتباط و تعامل اجتماعی.
- کاهش رفتارهای تکراری و افزایش انعطافپذیری رفتاری.
- تقویت استقلال فردی و مهارتهای روزمره.
- مدیریت مشکلات مرتبط مانند اضطراب، تحریکپذیری یا بیشفعالی.
روشهای درمانی اصلی طیف اوتیسم
- درمانهای رفتاری اوتیسم
این روشها بر بهبود رفتارها و مهارتهای ارتباطی تمرکز دارند:
- تحلیل رفتار کاربردی (ABA):
- یکی از مؤثرترین روشها برای کودکان مبتلا به اوتیسم.
- با استفاده از پاداش، رفتارهای مطلوب تقویت و رفتارهای نامطلوب کاهش مییابد.
- روشهای رفتاری-رشدی ترکیبی (مانند مدل دنور):
- ترکیب تعامل اجتماعی با یادگیری مهارتهای جدید در محیط طبیعی کودک.
- Pivotal Response Treatment (PRT):
- بر بهبود مهارتهای اساسی مانند انگیزه، خودتنظیمی و پاسخدهی اجتماعی تمرکز دارد.
- گفتاردرمانی اوتیسم
- هدف: کمک به بهبود مهارتهای زبانی، گفتاری و ارتباطی.
- شامل:
- آموزش مهارتهای غیرکلامی (مانند استفاده از حرکات دست و تصاویر).
- تقویت توانایی صحبت کردن و استفاده از جملات کامل.
- کاردرمانی اوتیسم (OT)
- هدف: توسعه مهارتهای حرکتی و کمک به مدیریت حساسیتهای حسی.
- شامل:
- بهبود توانایی انجام کارهای روزمره مانند لباس پوشیدن و غذا خوردن.
- مدیریت حساسیتهای حسی (مانند حساسیت به صدا یا نور).
- درمانهای آموزشی
- برنامههای آموزشی ساختاریافته:
- طراحی شده برای یادگیری مهارتهای اجتماعی، زبانی و شناختی.
- برنامههای ویژه اوتیسم مانند TEACCH (آموزش و ساختاردهی محیطی).
- درمانهای دارویی
اگرچه هیچ دارویی مستقیماً اوتیسم را درمان نمیکند، اما برخی داروها برای مدیریت علائم مرتبط استفاده میشوند:
- داروهای ضداضطراب: برای کاهش اضطراب و تحریکپذیری.
- داروهای محرک (مانند ریتالین): برای مدیریت بیشفعالی.
- داروهای ضدروانپریشی (مانند ریسپریدون): برای کاهش رفتارهای تهاجمی یا تحریکپذیری شدید.
- درمانهای اجتماعی و گروهی
- آموزش مهارتهای اجتماعی:
- آموزش چگونگی برقراری ارتباط و تعامل در گروه.
- درمانهای گروهی:
- ایجاد فرصتهایی برای تمرین مهارتهای اجتماعی در محیطهای گروهی.
- درمانهای مکمل و جایگزین
برخی خانوادهها ممکن است از درمانهای مکمل استفاده کنند، اما اثربخشی آنها هنوز بهطور کامل ثابت نشده است:
- رژیمهای غذایی خاص: مانند رژیم بدون گلوتن یا کازئین.
- موسیقیدرمانی: تقویت تعامل و آرامش از طریق موسیقی.
- درمان با حیوانات: (مانند اسبدرمانی) برای بهبود تعامل اجتماعی.
مداخلات زودهنگام اوتیسم
- مداخلات زودهنگام (Early Intervention) برای کودکان زیر 5 سال بسیار مهم است.
- این مداخلات شامل ترکیبی از گفتاردرمانی، کاردرمانی و آموزشهای رفتاری است.
حمایت والدین و خانواده طیف اوتیسم
- والدین باید در برنامههای درمانی کودک مشارکت فعال داشته باشند.
- شرکت در دورههای آموزشی برای یادگیری نحوه مدیریت رفتارها و حمایت از کودک مفید است.
نکات مهم در انتخاب درمان اوتیسم
- شخصیسازی درمان: هر فرد مبتلا به اوتیسم نیازهای متفاوتی دارد، بنابراین درمان باید متناسب با نیازهای او طراحی شود.
- مداخلات ترکیبی: ترکیب روشهای مختلف معمولاً نتایج بهتری ارائه میدهد.
- پیگیری مستمر: ارزیابی مداوم پیشرفت کودک و تنظیم برنامهها ضروری است.
علائم اوتیسم در نوزادان چیست؟
برخی از علائم اوتیسم ممکن است در دوران نوزادی بروز کند. از نشانه های اوتیسم در نوزادان میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- ارتباط چشمی محدود برقرار میکنند (از علائم زودهنگام اوتیسم).
- ژست نمیگیرند و به چیزی اشاره نمیکنند.
- واکنشی نسبت به نزدیککردن اسباب بازی به صورت خود نشان نمیدهند.
علایق کودکان مبتلا به اوتیسم
کودکان مبتلا به طیف اوتیسم نسبت به سایر همسالان خود دارای علایق و رفتارهای متفاوتی هستند که از دید سایرین ممکن است غیرعادی بنظر رسد. در ادامه به معرفی برخی از این رفتارها و علایق غیرعادی کودکان مبتلا به اوتیسم میپردازیم.
- اسباب بازیهای خود را ردیف میچیند و با به هم زدن نظم ناراحت میشود.
- برخی کلمات یا عبارات را بارها و بارها تکرار میکند.
- هر دفعه با اسباب بازیهای خود به یک شکل بازی میکند.
- روی بخشی از اشیا مانند چرخها تمرکز میکند.
- از ایجاد تغییرات جزئی ناراحت میشود.
- دارای علایق خاص و وسوایگونهای است.
- در انجام هر کاری از روال خاصی پیروی میکند.
- نسبت به صدا، بو و مزه از خود واکنشهای غیرعادی نشان میدهد.
علائم اوتیسم در بزرگسالان چیست؟
برخی از علائم اوتیسم در بزرگسالان شامل موارد زیر هستند:
- متوجه احساسات دیگران نمیشوند و ناراحتی دیگران را درک نمیکنند.
- در موقعیتهای اجتماعی معمولا بسیار استرس میگیرند و مضطرب میشوند.
- برای آنها سخت است که دوست پیدا کنند.
- تمایل دارند که با خود و به تنهایی وقت بگذرانند.
- معمولا بیادب به نظر میرسند، در صورتیکه متوجه آن نیستند.
- متوجه کنایه نمیشوند و معنی لغات را همانطور که هست درک میکنند.
- معمولا روتین ثابتی برای گذراندن روزهای خود دارند.
عوارض بیماری طیف اوتیسم چیست؟
بیماران اوتیسم چه مشکلی دارند؟ افراد مبتلا به اوتیسم ممکن است طیف وسیعی از رفتارها را نشان دهند که میتواند در زندگی روزمره آنها چالشهایی ایجاد کند. این عوارض رفتاری را میتوان در حوزههای مختلفی از جمله چالشهای ارتباطی، حساسیتهای حسی، رفتارهای تکراری و مشکلات تنظیم عاطفی و رفتاری دسته بندی کرد. اوتیسم و لکنت زبان نیز در برخی از کودکان رخ میدهد.
اوتیسم دارای عوارض متعدد و پیچیدهای است که در چندین حوزه سلامتی تأثیر میگذارد:
مشکلات جسمی و روانی
اختلالات گوارشی
- 67٪ از کودکان اوتیسم دچار بیماریهای التهابی روده میشوند
- مشکلاتی مانند یبوست، اسهال و ریفلاکس معده
اختلالات عصبی
- یک سوم کودکان مبتلا به صرع
- احتمال بالای تشنج در دوران کودکی و نوجوانی
- علائم تشنج شامل:
- حرکات غیرارادی
- نگاههای خیره
- گیجی و سردرگمی
مشکلات روانی
- اضطراب در 11 تا 84 درصد کودکان
- افسردگی در 7 درصد کودکان و 26 درصد بزرگسالان
- سایر اختلالات روانی مانند:
- اختلال وسواس فکری-عملی
- اختلال دوقطبی
- شیزوفرنی
سایر مشکلات
- حساسیت شدید به محرکهای حسی
- مشکلات غذا خوردن در 7 از 10 کودک
- اختلالات ذهنی و شناختی
اوتیسم قابل پیشگیری است؟
متاسفانه راهی برای جلوگیری از بیماری اتیسم وجود ندارد. اما میتوانید با انجام تغییراتی در سبک زندگی از وقوع آن پیشگیری کنید:
- آزمایشهای منظم داشته باشید
- وعدههای غذایی متعادل بخورید
- ورزش کنید
- مراقبتهای دوران بارداری را به خوبی انجام دهید
- ویتامین و مکمل ضروری را مصرف کنید
عمر کودکان طیف اوتیسم چقدر است؟
شاید این سوال ذهن شما را درگیر کند که عمر کودکان اوتیسم چقدر است. اوتیسم به تنهایی و به خودی خود باعث کوتاهی عمر افراد مبتلا نمیشود. این درحالی است که این بیماری میتواند شرایطی را برای فرد ایجاد کند که نتوانند در مواقع خطر به خوبی تصمیم بگیرند و دچار حوادثی شود که باعث مرگ آنها شود.
مقابله با اوتیسم
علاوه بر درمان حرفه ای، تعدادی راهبرد خودیاری نیز وجود دارد که می توانید برای مقابله با برخی از علائم اوتیسم از آنها استفاده کنید. برای مثال:
- پذیرنده باشید : بهجای تمرکز بر تفاوتها، سعی کنید این ویژگیهای منحصربهفرد را فقط به عنوان بخشی از شخصیت یک فرد ببینید. به جای تمرکز بر تلاش برای «رفع» تفاوت ها، پذیرش و عشق بی قید و شرط را تمرین کنید.
- یک محیط آرام و راحت ایجاد کنید : به عوامل استرس زای احتمالی از جمله محرک های حسی مانند صداهای بلند یا نورهای روشن توجه کنید.
- برنامه را دنبال کنید : افراد مبتلا به اوتیسم در صورت ایجاد یک روال و ساختار می توانند بهترین عملکرد را داشته باشند. همه چیز را هر روز ثابت نگه دارید، از جمله وعده های غذایی، مدرسه، قرار ملاقات ها، درمان و زمان خواب. هنگامی که قرار است تغییرات یا اختلالاتی رخ دهد، حتما به فرد هشدار و زمان زیادی برای آماده شدن بدهید.
- به یک گروه پشتیبانی بپیوندید : به دنبال گروه های پشتیبانی محلی در منطقه خود باشید یا به صورت آنلاین به یک گروه بپیوندید. می توانید تجربیات خود را به اشتراک بگذارید، پشتیبانی دریافت کنید، درباره درمان ها بیاموزید و منابع و برنامه های مرتبط با اختلال طیف اوتیسم را پیدا کنید.
- شناسایی محرک ها را یاد بگیرید : اگر موارد خاصی باعث رفتارهای مخرب یا چالش برانگیز می شود، می توانید راه هایی برای جلوگیری یا اصلاح آن موقعیت های دشوار بیابید.
- به ارتباطات غیرکلامی توجه کنید : از آنجایی که افراد مبتلا به اوتیسم اغلب در مورد رفتارهای ارتباطی و اجتماعی مشکل دارند، ممکن است نتوانند به شما بگویند که مشکل چیست. به مواردی مانند حالات چهره، زبان بدن و سایر علائم غیرکلامی نگاه کنید.
- از تقویت مثبت استفاده کنید : هدف این است که زمانی که “آنها را خوب می بینید”، جایزه ارائه دهید. وقتی متوجه شدید که آنها از مهارت جدیدی استفاده می کنند یا کار خوبی انجام می دهند، آنها را تحسین کنید.
تشویق کلامی می تواند کمک زیادی به شما کند، اما می توانید از سایر پاداش های مورد نظر مانند برچسب ها یا فعالیت های ترجیحی به عنوان راهی برای تقویت رفتارهای مناسب استفاده کنید.
عدم ارتباط واکسن با اختلال طیف اوتیسم
یکی از رایجترین بحثها در ارتباط با اختلال طیف اوتیسم این است که آیا ارتباطی بین واکسنهای دوران کودکی با اختلال اوتیسم وجود دارد یا خیر؟ با وجود تحقیقات گسترده بر روی این موضوع، هیچ مرجعی ارتباط بین تاثیر واکسن بر اختلال اوتیسم را تائید نکرده است.
فراموش نکنید که عدم تزریق واکسنهای دوران کودکی، ممکن است کودک شما را به خطر بیندازد و خطر ابتلا به بیماریهای جدی مانند سیاه سرفه، سرخک یا اوریون را افزایش خواهد داد. پس تا زمانی که تاثیر و ارتباط مستقیم واکسن بر اختلال اوتیسم بصورت علمی تایید نشده است؛ تزریق واکسن کودکان خود را به تعویق نیندازید.
علل گسترش اختلال طیف اوتیسم در جهان
متاسفانه تعداد کودکان مبتلا به اختلال طیف اوتیسم بصورت سالانه در حال افزایش است. این اختلال بر هر کودکی با هر نوع نژاد و ملیتی اثر میگذارد؛ اما برخی عوامل ژنتیکی و محیطی خطر بروز اوتیسم را افزایش خواهد داد. در ادامه به بیان برخی از علل گسترش اختلال طیف اوتیسم میپردازیم.
- جنسیت: براساس تحقیقات انجام شده، کودکان پسر حدود چهار برابر بیشتر از دختران در معرض خطر ابتلا به طیف اوتیسم قرار میگیرند.
- سابقه خانوادگی: خانوادههایی که دارای یک فرزند مبتلا به اختلال طیف اوتیسم هستند، نسبت به سایر خانوادهها در معرض خطر بیشتری قرار دارند. چرا که ممکن است فرزند دوم آنها نیز به این اختلال مبتلا شود. همچنین والدین و بستگان یک کودک اوتیسمی، ممکن است در برقراری مهارتهای اجتماعی یا ارتباطی خود با سایر افراد، رفتارهای خاصی از خود نشان دهند.
- سایر بیماریها و اختلالات زمینهای: کودکان دارای شرایط پزشکی خاصی، بیشتر از کودکان عادی در معرض ابتلا به اختلال طیف اوتیسم قرار دارند. برای مثال خطر بروز اختلال اوتیسم در کودک مبتلا به سندروم X شکننده(یک اختلال ارثی که باعث بروز مشکلات فکری میشود)، زیاد خواهد بود. همچنین سندروم رت یک بیماری ژنتیکی و انحصاری برای دختران است که باعث کند شدن رشد سر، ناتوانی ذهنی و عدم استفاده هدفمند از دست میشود که ممکن است احتمال ابتلای این کودک به اوتیسم، نسبت به سایرین بیشتر باشد.
- نوزادان خاص: نوزادان بسیار نارس که قبل از هفته ۲۶ بارداری به دنیا میآیند، ممکن است در معرض خطر ابتلا به اختلال طیف اوتیسم قرار گیرند.
- سن والدین: سن والدین یک عامل تاثیرگذار در بروز اختلال اوتیسم در کودکان است. چرا که سن بالای والدین، خطر ابتلا به اوتیسم را در فرزندان افزایش خواهد داد.
تفاوت اوتیسم و ADHD
بیش فعالی از جمله اختلالات نسبتاً شایع در بین کودکان است که البته متاسفانه بسیاری از مردم آن چنان که باید، درباره علائم، نحوه برخورد و کنترل آن اطلاعاتی ندارند. اوتیسم نیز از دیگر اختلالات رشدی در سن خردسالی است که برخی افراد با مشاهده برخی رفتارهای فرد مبتلا، آن را با بیش فعالی اشتباه می گیرند. به همین دلیل مجموعه نورو لند در این نوشتار به توضیح تفاوت اختلال بیش فعالی و اوتیسم کودکان پرداخته است.
مواد غذایی مناسب برای طیف اوتیسم
- روغن های گیاهی مفید
روغن های گیاهی مثل روغن کندر به کاهش استرس و احساسات منفی کودکان کمک می کند، روغن نعنا هم خاصیت آرامش بخشی و خنک کنندگی دارند. - ویتامین دی
بسیاری از کودکان مبتلا به اوتیسم کمبود ویتامین دی دارند به همین منظور برای بهبود عملکرد مغز و بدن ویتامین دی نیاز است. - ال کارنیتین
ال کارنیتین آمینو اسیدی است که نشانه های اوتیسم را بالا می برد و محققان پی برده اند مکمل های حاوی لکارنتین نشانه های بیماری در این گونه افراد را بالا می برد به همین منظور این کودکان از آمینو اسید طبیعی استفاده کنند.
- پروبیوتیک
خوردن روزانه پروبیوتیک یا گنجاندن غذاهای حاوی پروبیوتیک در رژیم غذایی کودکانتان به سلامت معده و روده کمک می کند برخی مطالعات نشان داده مشکلات گوارشی به اوتیسم ارتباط دارد بنابراین با مصرف پروبیوتیک از سلامت کودکان تان مطمئن شوید. - امگا ۳
کودکان مبتلا به اتیسم اغلب کمبود روغن های گیاهی دارند بنابراین این کودکان باید از غذاهای حاوی امگا ۳ مثل آووکادو، گردو، دانه ی چیا بخورند.
- گلوتن
غذاهایی که با گندم درست می شود مثل نان و پاستا حاوی گلوتن هستند این کودکان باید از خوردن آن اجتناب کنند. - لبنیات
شیر گاو حاوی پروتئین به نام کازئین است، این پروتئین در بدن می تواند عکس العمل ایجاد کند و آلرژی زا باشد بنابراین به جای کلسیم سبزیجات، پرتقال و بادام بخورند. - شکر
شکر باعث التهاب در بدن و نوسان قند خون در آنها باعث مشکلات رفتاری میشود آب میوه ها، نوشابه های مصنوعی و شکلات حاوی قند هستند.

اوتیسم چیست؟
سوالات متداول درباره طیف اوتیسم
1. اوتیسم همان عقب ماندگی ذهنی است؟ (بیماری اوتیسم معلولیت است؟)
اوتیسم همان عقب ماندگی ذهنی نیست. در برخی موارد اوتیسم یک ناتوانی در نظر گرفته میشود، اما همه افراد مبتلا به اوتیسم دارای عقب ماندگی ذهنی نیستند.
2. اختلال یادگیری با اوتیسم چه تفاوتی دارد؟
اختلال یادگیری به مشکل در کسب مهارت و استفاده از آنها در ارتباطات و تحصیل اشاره دارد. از سوی دیگر، اوتیسم یک اختلال گستردهتر است که روی تعامل اجتماعی، ارتباطات، رفتار و یادگیری تأثیر میگذارد. برخی از افراد مبتلا به اوتیسم نیز ممکن است دارای اختلالات یادگیری باشند، اما همه آنها این اختلال را ندارند.
3. فرق اوتیسم با تاخیر گفتار چیست؟
تاخیر گفتار مشکلی است که در آن کودک در رشد مهارتهای گفتاری و زبانی مشکل دارد. در مقابل، اختلال طیف اوتیسم یک اختلال عصبی است که بر مهارتهای اجتماعی، یادگیری، ارتباط و رفتار تأثیر میگذارد.
4. فرق اوتیسم و سندروم داون چیست؟
اوتیسم و سندرم داون دو بیماری متفاوت هستند. اوتیسم یک اختلال عصبی رشدی است که بر تعامل اجتماعی و مهارتهای ارتباطی تأثیر میگذارد و انواع مختلفی از جمله اوتیسم لمسی، اوتیسم گوشی و اوتیسم قلبی را شامل میشود. در حالی که بیماری سندرم داون یک بیماری ژنتیکی است که به دلیل وجود یک کروموزوم اضافی ایجاد میشود.
کلام پایانی
اوتیسم یا بیماری اوتیستیک یک طیف اختلال عصبی رفتاری است که با اختلال در تعاملات اجتماعی، رشد کلامی و مهارتهای ارتباطی و علائم بسیاری همراه است که در این مطلب همه آنها را مرور کردیم. این سندروم میتواند از نوزادی علائم خود را نشان دهد. از جمله شایعترین علائم آن اجتناب از برقرار ارتباط چشمی است. این افراد الگوهای رفتاری تکراری دارند و علائم دیگری که در بالا لبه آنها اشاره کردیم.



