نقرس چیست؟
نقرس چیست؟
نقرس، داءالمفاصل یا بیماری ثروتمندان نوعی بیماری است که در اثر افزایش مداوم میزان اسید اوریک بدن به وجود میآید و سبب علائمی از جمله تورم، حملات التهاب، آرتروز حاد، داغ شدن و قرمزیِ مفاصل بدن و سنگ کلیه میشود. ورم مفاصل همراه با سوزش، التهاب و قرمزی معمولاً از ویژگیهای نقرس است.
نقرس چیست؟
تشخیص نقرس
اسید اوریک به عنوان ماده زائدی است که در نتیجه سوخت و ساز پروتئینها در بدن ایجاد میشود، در صورتی که این ماده به مقدار زیادی تولید شود و یا کلیهها توانایی دفع آن را به طور کامل نداشته باشند در بدن تجمع یافته و منجر به بروز نقرس میشود.
رسوب کریستالهای اسید اوریک در مفاصل و همچنین بافتها و تاندونهای بدن، باعث تحریک سیستم ایمنی و بروز التهاب و درد در مفاصل بدن و بروز نقرس میشود.
نقرس نوعی بیماری آرتروز است که در مفاصل کوچک بدن و معمولا در انگشت شست پا ایجاد میشود. علاوه بر انگشت شست پا، این بیماری میتواند مچ پا، زانو و مچ دست را نیز درگیر کند.
مفصل آسیب دیده و مبتلا به نقرس متورم، حساس به لمس و قرمز میشوند و فرد برای حرکت دادن مفصل با مشکل روبرو است.
درد در حملات نقرس به شکل ناگهانی بروز میکند و طی ۴ تا ۱۲ ساعت به اوج خود میرسد. حملات اولیه نقرس معمولا ظرف چند روز برطرف میشوند، اما حملات نقرس در آینده بیشتر طول میکشند و مفاصل بیشتری را تحت تأثیر قرار میدهند.
درمان نقرس چیست؟
خوشبختانه بیماری نقرس به راحتی درمان میشود اگر میزان اسید اوریک در فرد بالا باشد، با درمان به موقع، به خوبی از بروز عوارض آن جلوگیری میشود.
گوشت قرمز (جگر، دل و قلوه، کله پاچه) و غذاهای دریایی (ماهی سالمون و ساردین) میزان اسید اوریک بالاتری دارند و به این افراد توصیه کرد در مصرف این غذاها محدودیت قائل شوند.
نقرس چیست؟
علایم نقرس چیست؟
- مفاصل بسیار داغ میشوند و معمولا احساس درد مفصل دارید.
- معمولا تحمل لمس کردن مفاصل خود را ندارید، به قدری در هنگام لمس کردن درد دارند.
- معمولا مفصلی که درگیر نقرس شده است، ورم زیادی دارد و درد میگیرد و با انواع درد مفاصل مواجه میشوید، مثلا درد شدید زانو.
- پوست اطراف مفصلی که درگیری نقرس دارد، قرمز میشود.
- پوست اطراف ناحیهی درگیرشده، برق میزند.
- محل درگیر شده معمولا میخارد.
چه عواملی باعث افزایش خطر ابتلا به بیماری نقرس میشود؟
هرکسی ممکن است بهنقرس مبتلا شود اما احتمال ابتلا به نقرس در مردان سهبرابر بیشتر از زنان است و عموماً علائم نقرس در زنان پس از یائسگی بروز پیدا میکند. عواملی که میتواند خطر ابتلا به این بیماری را در اشخاص افزایش دهد:
- اضافه وزن یا چاقی
- نارسایی احتقانی قلب
- دیابت
- فشار خون بالا
- بیماریهای کلیوی
- سرطان خون
- جنسیت: خطر ابتلا به نقرس در مردان ۷ تا ۹ برابر بیشتر از زنان است. خطر ابتلا به این بیماری، بعد از یائسگی در زنان افزایش مییابد.
- مصرف الکل: نقرس در افرادی که بیش از حد الکل مصرف میکنند، به خصوص آبجو و نوشیدنیهای الکلی، بیشتر بروز پیدا میکند.
جدا از این موضوع، احتمال ابتلا به نقرس در اشخاصی که سابقه ژنتیکی این بیماری را دارند یا پروتئین حیوانی زیادی میخورند، بیشتر خواهد بود.
نقرس چیست؟
آیا نقرس ارثی است؟
نقرس تا حدی به دلیل وراثت رخ میدهد. محققان ژنهای زیادی پیدا کردهاند که افراد را مستعد ابتلا به این بیماری میکند. ژنهای مرتبط با نقرس، اسید اوریک را در خون نگه داشته و مانع دفع کلیوی آن میشوند.
به دلیل عوامل ژنتیکی، افرادی که پدر یا مادر، خواهر و برادر یا بستگان نزدیک دیگری دارند که به نقرس مبتلا هستند، احتمالا خودشان نیز به این بیماری مبتلا میشوند.
اگرچه ژنها فقط زمینهی بیماری را فراهم میکنند اما عوامل محیطی مانند رژیم غذایی نیز در بروز بیماری نقش دارند.
نقرس چگونه تشخیص داده می شود؟
۱. آزمایش و بررسی مایع مفصلی
پزشک شما ممکن است از سوزن برای برداشت مایعات از مفصل آسیب دیده استفاده کند. هنگام بررسی مایع مفصلی در زیر میکروسکوپ، بلورهای اورات (اسید اوریکی) قابل مشاهده هستند.
۲. آزمایش خون
آزمایش خون، برای اندازه گیری میزان اسید اوریک و کراتینین در خون استفاده میشود. نتایج آزمایش خون میتواند گمراه کننده باشد. برخی از افراد سطح اسید اوریک بالایی دارند، اما هرگز حملات نقرس را تجربه نمیکنند. بعضی از افراد نیز علائم و نشانههای این بیماری را دارند، اما سطح اسید اوریک خون آنها طبیعی است.
۳. تصویربرداری با اشعه ایکس
عکس اشعهی ایکس از مفصل میتواند برای رد سایر دلایل التهاب مفصل مفید باشد.
انواع بیماری نقرس چیست؟
بیماری نقرس در مراحل مختلف، انواع متفاوتی دارد.
هیپراوریسمی بدون علامت (Asymptomatic hyperuricemia)
یک فرد ممکن است سطح اسید اوریک بالایی داشته باشد، بدون اینکه رژیم غذایی بدی را دنبال کند.
در این مرحله از بیماری عموماً افراد نیازی به درمان ندارند اما سطوح بالای اسید اوریک همچنان میتواند باعث آسیب به بافتهای بدن شود. به همین خاطر، دکترها در این مرحله دارو و راهکارهایی برای کاهش تجمع این اسید پیشنهاد میکنند.
نقرس حاد (Acute gout)
در این مرحله، کریستالهای اسید اوریک در مفصل جمع میشوند و بهطور ناگهانی، التهاب حاد و درد شدید را بههمراه دارند.
حملات این نوع از نقرس میتواند بین ۳ روز تا ۲ هفته طول بکشد و عواملی مثل استرس شدید یا مصرف الکل باعث تشدید شدن این حملات میشود.
نقرس اینتروال یا میان بحرانی (Interval or intercritical gout)
این دوره، مابین حملات نقرس حاد است و با پیشرفتش، فواصل زمانی حملات کاهش پیدا میکند. در بین این دورهها، کریستالها و بلورهای اسید اوریک به تجمع در بافتهای بدن ادامه میدهند.