چه غذاهایی برای التهاب روده مفید است؟
چه غذاهایی برای التهاب روده مفید است؟ بهترین رژیم غذایی برای آرام کردن روده
چه غذاهایی برای التهاب روده مفید است؟ این سؤال برای افرادی که با دلدرد، نفخ، اسهال، تغییر عادات دفع، احساس فوریت برای اجابت مزاج یا بیماریهایی مانند کولیت اولسراتیو و کرون مواجه هستند، اهمیت زیادی دارد. تغذیه میتواند در کنترل علائم گوارشی، تأمین انرژی و مواد مغذی و حفظ سلامت روده نقش مهمی داشته باشد؛ اما نوع غذای مناسب برای همه افراد یکسان نیست.
روده فقط محل عبور و هضم غذا نیست. بخش بزرگی از سیستم ایمنی بدن با دستگاه گوارش ارتباط دارد و میلیاردها میکروارگانیسم در روده زندگی میکنند. به همین دلیل، کیفیت رژیم غذایی، میزان فیبر، نوع چربی، دریافت پروتئین و تنوع مواد غذایی میتوانند بر سلامت دستگاه گوارش اثر بگذارند.
با این حال، باید میان التهاب واقعی روده و مشکلاتی مانند سندرم روده تحریکپذیر یا IBS تفاوت گذاشت. در بیماریهای التهابی روده یا IBD، دو بیماری مهم یعنی کولیت اولسراتیو و بیماری کرون مطرح هستند. در مقابل، IBS معمولاً یک بیماری التهابی ساختاری روده محسوب نمیشود و بیشتر با علائمی مانند درد شکم، نفخ، اسهال یا یبوست شناخته میشود.
بنابراین اگر علائمی مانند خون در مدفوع، کاهش وزن بدون دلیل، تب، اسهال مداوم، کمخونی، درد شدید شکم یا تغییر پایدار در اجابت مزاج دارید، نباید تنها با تغییر رژیم غذایی خوددرمانی کنید و لازم است علت توسط پزشک بررسی شود.
در این مقاله بررسی میکنیم برای التهاب روده چه بخوریم، رژیم غذایی مناسب التهاب روده چیست، دشمن التهاب روده کدام غذاها هستند، برای تقویت روده بزرگ چه بخوریم و چه مکملهایی ممکن است در افراد مبتلا به التهاب روده مورد نیاز باشند.
التهاب روده چیست و چرا رژیم غذایی اهمیت دارد؟
اصطلاح «التهاب روده» میتواند به شرایط مختلفی اشاره کند. التهاب ممکن است در روده باریک، روده بزرگ یا بخشهای مختلف دستگاه گوارش ایجاد شود و علت آن نیز متفاوت باشد.
در بیماریهای التهابی روده مانند کرون و کولیت اولسراتیو، سیستم ایمنی و عوامل ژنتیکی، محیطی و میکروبیوم روده در ایجاد و تداوم بیماری نقش دارند. غذا بهتنهایی علت یا درمان قطعی این بیماریها نیست، اما تغذیه نامناسب میتواند دریافت کالری، پروتئین و ریزمغذیها را کاهش دهد و بعضی غذاها نیز ممکن است در دوره فعال بیماری علائم گوارشی را تشدید کنند.
به همین دلیل، هدف از رژیم غذایی برای التهاب روده معمولاً این نیست که یک فهرست بسیار محدود از غذاها داشته باشیم؛ بلکه باید رژیمی پیدا شود که:
- مواد مغذی کافی داشته باشد.
- پروتئین مورد نیاز بدن را تأمین کند.
- از کاهش وزن ناخواسته جلوگیری کند.
- در صورت وجود اسهال، کمآبی را کاهش دهد.
- غذاهای محرک شخصی را شناسایی کند.
- در دوره بهبودی، تنوع غذایی را تا حد امکان حفظ کند.
منابع تخصصی IBD نیز تأکید میکنند که تحمل غذاها در افراد مختلف متفاوت است و یک غذای مشخص ممکن است برای یک فرد مشکلساز باشد اما برای فرد دیگری قابل تحمل باشد.
چه غذاهایی برای التهاب روده مفید است؟
اگر بخواهیم یک پاسخ کوتاه بدهیم، غذاهای ساده، کمفرآوریشده و متناسب با تحمل فرد معمولاً انتخابهای مناسبی هستند. با این حال، در زمان شعلهور شدن علائم ممکن است شکل و بافت غذا اهمیت بیشتری پیدا کند.
۱. ماهیهای چرب
ماهیهایی مانند سالمون، ساردین، تن و ماهی خالمخالی منبع اسیدهای چرب امگا ۳ هستند.
امگا ۳ برای عملکرد طبیعی بدن ضروری است و در رژیم غذایی متعادل جایگاه مناسبی دارد. البته نباید مصرف ماهی را بهعنوان «درمان التهاب روده» معرفی کرد؛ شواهد موجود به این معنی نیست که خوردن ماهی بهتنهایی بیماری التهابی روده را درمان میکند.
اگر در دوره تشدید علائم هستید، ماهی بخارپز، آبپز یا کبابی معمولاً از ماهی سرخشده و بسیار چرب انتخاب مناسبتری است.
۲. موز
موز رسیده میتواند برای بعضی افراد مبتلا به علائم گوارشی انتخاب مناسبی باشد. موز نرم است و در بسیاری از رژیمهای غذایی مورد استفاده در دوره علائم گوارشی تحمل خوبی دارد.
اگر موز خام باعث نفخ شما میشود، مقدار مصرف را کاهش دهید و واکنش بدن را بررسی کنید.
۳. برنج
برنج سفید پخته در دورهای که فرد دچار اسهال یا حساسیت گوارشی است، ممکن است نسبت به برخی غلات پرفیبر راحتتر تحمل شود.
این به معنی ناسالم بودن برنج قهوهای نیست. در دورهای که علائم کنترل شدهاند، بعضی افراد میتوانند بهتدریج انواع غلات کامل را نیز وارد رژیم خود کنند.
۴. سیبزمینی
سیبزمینی پخته یا آبپز، بهویژه بدون پوست در زمان شعلهور شدن علائم، میتواند منبع مناسبی از کربوهیدرات باشد.
بهتر است به جای سیبزمینی سرخشده، چیپس یا سیبزمینی همراه با مقدار زیادی روغن، نوع پخته یا آبپز انتخاب شود.
۵. هویج پخته
هویج پخته نسبت به هویج خام بافت نرمتری دارد و برای بعضی افراد در دوره فعال علائم گوارشی قابل تحملتر است.
روش پخت میتواند در تحمل سبزیجات اهمیت داشته باشد؛ بنابراین اگر سبزیجات خام شما را اذیت میکنند، الزاماً به این معنی نیست که باید برای همیشه آنها را حذف کنید.
۶. کدو و سبزیجات پخته
کدو، لوبیاسبز و برخی سبزیجات نرم و کاملاً پخته میتوانند بخشی از رژیم غذایی باشند. بنیاد Crohn’s & Colitis نیز مصرف برخی سبزیجات پخته مانند کدو، هویج کاملاً پخته و لوبیاسبز را در برنامه غذایی افراد مبتلا به IBD مطرح کرده است.
۷. جو دوسر
جو دوسر منبع فیبر است و میتواند در دوره خاموشی بیماری و برای افرادی که آن را به خوبی تحمل میکنند، گزینه مناسبی باشد.
اما اگر در دوره تشدید علائم، فیبر باعث افزایش نفخ یا دفعات دفع میشود، مقدار و نوع فیبر باید متناسب با شرایط فرد تنظیم شود.
۸. تخممرغ
تخممرغ منبع پروتئین باکیفیت است و برای افرادی که نیاز پروتئینی بیشتری دارند میتواند انتخاب مناسبی باشد.
تخممرغ آبپز یا پخته با روغن کم معمولاً انتخاب بهتری از تخممرغ سرخشده با مقدار زیاد روغن است.
۹. ماست و لبنیات در صورت تحمل
برخی افراد مبتلا به بیماریهای گوارشی، بهخصوص هنگام شعلهور شدن علائم، تحمل لاکتوز کمتری پیدا میکنند. در این شرایط ممکن است ماست بدون لاکتوز یا محصولات لبنی مناسبتر باشند.
اما حذف کامل لبنیات بدون دلیل میتواند دریافت کلسیم و ویتامین D را کاهش دهد. بنابراین اگر لبنیات را حذف میکنید، بهتر است جایگزین مناسب آن را با پزشک یا متخصص تغذیه مشخص کنید.
چه غذاهایی برای التهاب روده مفید است؟
رژیم غذایی برای التهاب روده
رژیم غذایی برای التهاب روده نباید یک برنامه ثابت و یکسان برای همه افراد باشد. شدت بیماری، محل درگیری روده، وجود تنگی روده، اسهال یا یبوست، کاهش وزن، عمل جراحی و داروهای مصرفی میتوانند بر انتخاب غذا اثر بگذارند.
در دوره تشدید علائم، برخی افراد غذاهای نرمتر و کمفیبرتر را بهتر تحمل میکنند؛ در حالی که در دوره خاموشی بیماری میتوان تنوع غذایی و منابع فیبر را بهتدریج افزایش داد.
نمونه برنامه غذایی ساده
صبحانه:
- تخممرغ آبپز
- نان متناسب با تحمل فرد
- موز رسیده
- چای کمرنگ یا آب
میانوعده:
- ماست بدون لاکتوز در صورت تحمل
- موز یا پوره میوه
ناهار:
- برنج
- مرغ یا ماهی پخته
- هویج یا کدو پخته
- مقدار کمی روغن زیتون
میانوعده عصر:
- اسموتی ساده در صورت تحمل
- کره بادامزمینی نرم در مقدار مناسب
شام:
- سیبزمینی پخته
- تخممرغ یا ماهی
- سبزیجات پخته
این فقط یک الگوی عمومی است و نباید جایگزین برنامه غذایی اختصاصی بیمار مبتلا به IBD شود.
در زمان شعلهور شدن التهاب روده چه بخوریم؟
زمانی که علائم شدید شدهاند، مهمترین موضوع جلوگیری از کمآبی و سوءتغذیه است.
در این شرایط معمولاً میتوان:
- وعدههای غذایی را کوچکتر کرد.
- به جای سه وعده بسیار حجیم، چند وعده کوچکتر داشت.
- مایعات کافی مصرف کرد.
- غذاهای ساده و کمچرب انتخاب کرد.
- پروتئین کافی دریافت کرد.
- در صورت تحمل، از غذاهای نرم و پخته استفاده کرد.
در اسهال مکرر، فقط آب مهم نیست و ممکن است بدن الکترولیتهایی مانند سدیم و پتاسیم را نیز از دست بدهد. در شرایط خاص، محلول خوراکی جبران آب و املاح میتواند مورد استفاده قرار گیرد.
بنیاد Crohn’s & Colitis توصیه میکند در دوره شعلهور شدن، دریافت پروتئین و مایعات مورد توجه قرار گیرد و وعدههای کوچک و مغذی استفاده شوند.
چه غذاهایی برای التهاب روده مفید است؟2
غذاهای مضر برای التهاب روده چیست؟
برخی مواد غذایی در مطالعات با افزایش خطر التهاب یا بدتر شدن وضعیت IBD در ارتباط بودهاند، هرچند واکنش افراد متفاوت است.
۱. گوشتهای فرآوریشده
سوسیس، کالباس، هاتداگ، بیکن و سایر گوشتهای فرآوریشده بهتر است در رژیم غذایی محدود شوند.
۲. مصرف زیاد گوشت قرمز
مصرف زیاد و مداوم گوشت قرمز میتواند بخشی از یک الگوی غذایی نامطلوب باشد. توصیه بهتر این است که منابع پروتئین متنوعی مانند ماهی، مرغ، تخممرغ، حبوبات در صورت تحمل و منابع گیاهی استفاده شوند.
بنیاد Crohn’s & Colitis مصرف مکرر گوشت قرمز و فرآوریشده را در گروه غذاهایی قرار میدهد که با افزایش التهاب مرتبط دانسته شدهاند.
۳. غذاهای سرخشده و بسیار چرب
غذاهای سرخشده ممکن است در برخی افراد باعث افزایش نفخ، دلدرد یا اسهال شوند، بهخصوص زمانی که بیماری فعال است.
۴. غذاهای بسیار تند
فلفل و ادویههای تند برای همه افراد مشکلساز نیستند، اما اگر پس از مصرف آنها علائم شما تشدید میشود، مقدارشان را کاهش دهید.
۵. الکل
الکل میتواند دستگاه گوارش را تحریک کند و در افراد مبتلا به بیماریهای گوارشی انتخاب مناسبی نیست.
۶. غذاهای فوقفرآوریشده
مصرف زیاد غذاهای فوقفرآوریشده، نوشیدنیهای شیرین و غذاهای سرشار از چربی و نمک بهتر است محدود شود.
برخی افزودنیهای غذایی نیز در پژوهشهای مرتبط با IBD مورد بررسی قرار گرفتهاند، اما درباره همه آنها هنوز شواهد کافی برای توصیه به حذف عمومی وجود ندارد.
چه غذاهایی برای التهاب روده مضر است؟
درمان سریع التهاب روده؛ آیا ممکن است؟
اگر منظور از درمان سریع التهاب روده برطرف کردن یک بیماری التهابی مانند کرون یا کولیت اولسراتیو در چند ساعت یا چند روز است، پاسخ معمولاً خیر است.
التهاب واقعی روده، بهخصوص IBD، ممکن است به درمان دارویی و پیگیری پزشکی نیاز داشته باشد. تغییر رژیم غذایی میتواند به کنترل علائم و حفظ وضعیت تغذیهای کمک کند، اما نباید جایگزین داروهای تجویزشده شود.
گاهی افراد با مشاهده علائم گوارشی، خودسرانه چندین ماده غذایی را حذف میکنند. این کار ممکن است در کوتاهمدت باعث کاهش برخی علائم شود، اما در طولانیمدت خطر کمبود مواد مغذی و کاهش وزن را افزایش میدهد.
بنابراین بهترین رویکرد این است که:
- علت التهاب مشخص شود.
- شدت بیماری ارزیابی شود.
- درمان پزشکی در صورت نیاز انجام شود.
- رژیم غذایی متناسب با مرحله بیماری تنظیم شود.
- کمبودهای تغذیهای اصلاح شوند.
در بیماریهای IBD، هیچ رژیم غذایی واحدی برای همه بیماران ثابت نشده است و رژیمهای بسیار محدودکننده نیز میتوانند خطر سوءتغذیه ایجاد کنند.
چه غذایی برای تقویت روده خوب است؟
برای تقویت روده بهتر است به جای یک «غذای جادویی»، روی تنوع غذایی و سلامت میکروبیوم تمرکز کنیم.
غذاهای گیاهی متنوع
در دوره خاموشی بیماری و در صورت تحمل، میوهها، سبزیجات، غلات کامل، مغزها، دانهها و حبوبات میتوانند تنوع مواد غذایی و فیبر رژیم را افزایش دهند.
فیبر
فیبر غذایی برای سلامت روده اهمیت زیادی دارد؛ اما مقدار مناسب آن برای فرد مبتلا به التهاب روده به شرایط بیماری بستگی دارد.
در دوره فعال بیماری، بعضی افراد فیبرهای درشت و غذاهای خام را سختتر تحمل میکنند. در دوره خاموشی، ممکن است بتوان انواع بیشتری از غذاهای پرفیبر را بهتدریج اضافه کرد.
بنابراین جمله «هرکس التهاب روده دارد باید فیبر را حذف کند» درست نیست.
روغن زیتون
روغن زیتون میتواند بخشی از یک رژیم غذایی متعادل باشد و نسبت به بسیاری از چربیهای جامد انتخاب مناسبتری محسوب میشود.
ماهی
مصرف ماهی به جای بخشی از گوشت قرمز و فرآوریشده میتواند تنوع منابع پروتئینی و دریافت اسیدهای چرب امگا ۳ را افزایش دهد.
برای تقویت روده بزرگ چه بخوریم؟
وقتی صحبت از برای تقویت روده بزرگ چه بخوریم میشود، اولین نکته این است که روده بزرگ به یک رژیم غذایی متنوع، آب کافی و عملکرد مناسب میکروبیوم نیاز دارد.
در فرد سالم یا فردی که بیماری فعال و محدودیت خاصی ندارد، منابع مختلف فیبر میتوانند به سلامت عملکرد روده کمک کنند.
برخی منابع غذایی مناسب عبارتاند از:
- جو دوسر
- سبزیجات پخته یا خام بر اساس تحمل
- میوهها
- حبوبات در صورت تحمل
- غلات کامل
- مغزها و دانهها
- سیبزمینی
- میوههای خانواده توت
- موز
- سبزیجات برگ سبز
اما در بیمار مبتلا به کولیت یا کرون فعال، مخصوصاً در صورت وجود تنگی روده، افزایش ناگهانی فیبر ممکن است مناسب نباشد.
بنابراین تقویت روده بزرگ با غذا به معنی مصرف هرچه بیشتر فیبر نیست؛ بلکه مقدار، نوع و بافت فیبر باید با شرایط فرد هماهنگ باشد.
نقش میکروبیوم در سلامت روده
روده محل زندگی جمعیت بزرگی از میکروارگانیسمهاست که با بدن انسان تعامل دارند.
فیبرها و برخی کربوهیدراتهای غیرقابل هضم میتوانند توسط میکروبهای روده تخمیر شوند و متابولیتهایی تولید کنند که در سلامت محیط روده نقش دارند.
به همین دلیل، یک رژیم غذایی متنوع در فردی که آن را تحمل میکند میتواند برای میکروبیوم مفید باشد.
اما نباید از این موضوع نتیجه گرفت که مصرف هر نوع پروبیوتیک یا مکمل میتواند التهاب روده را درمان کند.
کپسول بایو آی بی اس Bio IBS تک ژن فارما کاهش عوارض ناشی از IBS
چه مکمل هایی برای التهاب روده خوب است؟
پاسخ به سؤال چه مکمل هایی برای التهاب روده خوب است؟ به وجود یا عدم وجود کمبود تغذیهای بستگی دارد.
افراد مبتلا به IBD ممکن است به دلیل کاهش دریافت غذا، سوءجذب، اسهال، خونریزی، جراحی یا بعضی داروها در معرض کمبود برخی مواد مغذی قرار بگیرند.
ویتامین D
کمبود ویتامین D در برخی افراد مبتلا به بیماریهای گوارشی مشاهده میشود. اگر آزمایش خون کمبود را نشان دهد، پزشک ممکن است مکمل ویتامین D تجویز کند.
آهن
در صورت کمبود آهن یا کمخونی فقر آهن، مکمل آهن ممکن است لازم باشد؛ اما مصرف خودسرانه آهن توصیه نمیشود، زیرا علت کمخونی باید مشخص شود.
ویتامین B12
در برخی بیماران کرون که بخشهایی از روده باریک درگیر است یا تحت عمل جراحی قرار گرفتهاند، احتمال کمبود B12 بیشتر است.
فولات
برخی شرایط بیماری و داروها میتوانند بر وضعیت فولات اثر بگذارند و در صورت وجود کمبود ممکن است مکمل تجویز شود.
کلسیم
اگر فرد لبنیات را حذف کرده باشد یا در معرض کمبود کلسیم باشد، دریافت کافی کلسیم اهمیت پیدا میکند.
بنیاد Crohn’s & Colitis توصیه میکند مکملهای ویتامین و مواد معدنی بر اساس شرایط فرد و در صورت نیاز تغذیهای مورد استفاده قرار گیرند؛ همچنین برخی مکملها خودشان میتوانند باعث تهوع یا اسهال شوند.
آیا پروبیوتیک برای التهاب روده مفید است؟
پروبیوتیکها میکروارگانیسمهای زندهای هستند که در برخی مواد غذایی تخمیری و مکملها وجود دارند.
شواهد درباره پروبیوتیکها یکسان نیست. برخی مطالعات احتمال فایده آنها را در کولیت اولسراتیو نشان دادهاند، اما مشخص نیست همه سویهها اثر یکسانی داشته باشند. درباره بیماری کرون نیز شواهد قانعکنندهای برای فایده عمومی پروبیوتیکها وجود ندارد. NCCIH نیز تأکید میکند که هنوز مشخص نیست کدام پروبیوتیک، در چه مقدار و برای چه افرادی بهترین نتیجه را دارد.
بنابراین نمیتوان گفت:
«هر فرد مبتلا به التهاب روده باید پروبیوتیک مصرف کند.»
بهتر است نوع بیماری، داروهای مصرفی و شرایط فرد قبل از مصرف مکمل بررسی شود.
آیا ماست برای التهاب روده مفید است؟
اگر فرد لاکتوز را به خوبی تحمل کند، ماست میتواند منبع پروتئین و کلسیم باشد.
برخی افراد نیز ماست را نسبت به شیر بهتر تحمل میکنند. در صورت عدم تحمل لاکتوز میتوان انواع بدون لاکتوز را امتحان کرد.
اگر پس از مصرف ماست دچار نفخ، درد یا اسهال میشوید، مصرف آن را بررسی کنید و در صورت حذف لبنیات، برای تأمین کلسیم جایگزین مناسبی در نظر بگیرید.
آیا عسل برای التهاب روده مفید است؟
عسل یک ماده غذایی طبیعی است، اما نباید آن را درمان التهاب روده دانست.
در بعضی افراد، مقدار زیاد مواد غذایی سرشار از قند میتواند باعث افزایش نفخ یا اسهال شود. بنابراین مصرف عسل باید در حد متعادل باشد.
آیا زنجبیل برای التهاب روده خوب است؟
زنجبیل در برخی افراد میتواند به علائم گوارشی مانند تهوع کمک کند، اما شواهد کافی برای اینکه زنجبیل را درمان التهاب روده بدانیم وجود ندارد.
همچنین مصرف مکملهای غلیظ گیاهی با مصرف مقدار معمول زنجبیل در غذا یکسان نیست و مکملها میتوانند با داروها تداخل داشته باشند.
آیا قهوه برای التهاب روده مضر است؟
قهوه برای همه بیماران ممنوع نیست، اما کافئین میتواند حرکات روده را افزایش دهد و در فردی که اسهال یا فوریت دفع دارد، علائم را بدتر کند.
اگر بعد از قهوه متوجه افزایش دفعات دفع یا درد شکم میشوید، کاهش مصرف یا انتخاب نوشیدنی کمکافئین میتواند منطقی باشد.
آیا لبنیات باید در التهاب روده حذف شود؟
خیر؛ حذف لبنیات برای همه بیماران لازم نیست.
اگر فرد عدم تحمل لاکتوز داشته باشد، ممکن است شیر و بعضی محصولات لبنی علائم را تشدید کنند. اما حذف غیرضروری لبنیات میتواند دریافت کلسیم و ویتامین D را کاهش دهد.
بنابراین بهتر است به جای حذف خودسرانه، ابتدا مشخص شود آیا واقعاً لبنیات محرک علائم است یا خیر.
آیا رژیم کمFODMAP برای التهاب روده مناسب است؟
رژیم Low-FODMAP بیشتر برای کنترل علائم سندرم روده تحریکپذیر شناخته شده است و نباید بدون دلیل برای همه بیماران مبتلا به IBD تجویز شود.
برخی افراد مبتلا به IBD که بیماریشان تحت کنترل است اما همچنان علائم عملکردی مانند نفخ، گاز و درد دارند، ممکن است تحت نظر متخصص تغذیه از یک رژیم محدودشده برای مدت مشخص استفاده کنند.
اما اجرای طولانیمدت و خودسرانه رژیمهای بسیار محدودکننده میتواند خطر کمبود مواد مغذی را افزایش دهد.
آیا در التهاب روده باید گلوتن را حذف کرد؟
برای همه بیماران مبتلا به التهاب روده حذف گلوتن ضروری نیست.
اگر فرد مبتلا به بیماری سلیاک باشد، حذف گلوتن درمان اصلی بیماری سلیاک است؛ اما این موضوع با IBD یکسان نیست.
حذف خودسرانه نان و غلات میتواند تنوع رژیم غذایی را کاهش دهد. بنابراین اگر پس از مصرف بعضی غلات علائم ایجاد میشود، بهتر است علت آن با پزشک بررسی شود.
آیا فیبر برای التهاب روده خوب است یا بد؟
این یکی از مهمترین سؤالات درباره تغذیه در التهاب روده است.
پاسخ به مرحله بیماری بستگی دارد.
در دوره خاموشی، مصرف منابع متنوع فیبر در صورت تحمل میتواند بخشی از رژیم سالم باشد.
در دوره شعلهور شدن، برخی افراد ممکن است غذاهای پرفیبر و خام را سختتر تحمل کنند و بهتر باشد موقتاً از غذاهای نرمتر و کمفیبرتر استفاده کنند.
پس نه حذف کامل فیبر درست است و نه افزایش شدید فیبر در زمان اسهال و التهاب فعال.
چگونه بفهمیم چه غذایی التهاب روده را بدتر میکند؟
یکی از بهترین روشها استفاده از دفترچه غذایی و علائم است.
در آن بنویسید:
- چه غذایی خوردهاید؟
- چه مقدار خوردهاید؟
- چه ساعتی مصرف شده؟
- چند ساعت بعد چه علائمی ایجاد شده؟
- دفعات دفع چقدر بوده؟
- شکل مدفوع چگونه بوده؟
- آیا درد، نفخ یا تهوع داشتهاید؟
این کار کمک میکند الگوهای شخصی را پیدا کنید.
با این حال، نباید بعد از یک بار ایجاد نفخ، یک ماده غذایی را برای همیشه حذف کرد. عوامل مختلفی مانند مقدار غذا، ترکیب وعده، استرس، داروها و وضعیت بیماری میتوانند بر علائم اثر بگذارند.
NIDDK نیز توصیه میکند افراد مبتلا به کولیت اولسراتیو درباره غذاهایی که ظاهراً علائمشان را بدتر میکنند با پزشک صحبت کنند و در صورت نیاز از دفترچه غذایی برای شناسایی الگوها استفاده کنند.
یک روز رژیم غذایی مناسب برای التهاب روده چگونه باشد؟
در صورت تحمل فرد و نبود محدودیت پزشکی، یک برنامه نمونه میتواند چنین باشد:
صبحانه:
تخممرغ آبپز + نان مناسب + موز رسیده
میانوعده:
ماست بدون لاکتوز یا ماست معمولی در صورت تحمل
ناهار:
برنج + مرغ یا ماهی + هویج و کدو پخته
میانوعده:
موز یا اسموتی ساده
شام:
سیبزمینی پخته + تخممرغ یا ماهی + سبزیجات پخته
مایعات:
آب کافی در طول روز و در صورت اسهال قابل توجه، توجه به جبران آب و الکترولیتها.
این برنامه فقط یک نمونه آموزشی است و برای فرد مبتلا به بیماری فعال، کاهش وزن، تنگی روده، جراحی یا کمبودهای تغذیهای باید شخصیسازی شود.
اشتباهات رایج در رژیم غذایی التهاب روده
حذف همزمان تعداد زیادی از غذاها
حذف گلوتن، لبنیات، حبوبات، میوهها، سبزیجات و غلات به صورت همزمان باعث میشود مشخص نباشد کدام ماده واقعاً مشکل ایجاد کرده است.
مصرف خودسرانه مکملها
مکملهای آهن، ویتامین D، B12، کلسیم و پروبیوتیکها باید در صورت نیاز و متناسب با شرایط فرد انتخاب شوند.
حذف کامل فیبر
همه بیماران به رژیم کمفیبر نیاز ندارند.
جایگزین کردن مکمل به جای غذا
مکمل غذایی نمیتواند جای یک رژیم متنوع و متعادل را بگیرد.
نادیده گرفتن کاهش وزن
کاهش وزن بدون برنامه در فرد مبتلا به التهاب روده باید جدی گرفته شود، زیرا ممکن است نشانه فعال بودن بیماری یا دریافت ناکافی مواد مغذی باشد.
چه زمانی برای التهاب روده باید به پزشک مراجعه کرد؟
اگر علائم گوارشی شدید یا پایدار هستند، مراجعه به پزشک ضروری است.
بهخصوص در صورت وجود:
- خون در مدفوع
- اسهال مداوم
- تب
- کاهش وزن بدون دلیل
- درد شدید یا مداوم شکم
- ضعف و سرگیجه
- علائم کمآبی
- استفراغ مداوم
- مدفوع سیاه
- بیدار شدن شبانه به دلیل اسهال
- کمخونی یا خستگی شدید
در این شرایط نباید منتظر اثر یک رژیم غذایی یا مکمل ماند.
جمعبندی؛ چه غذاهایی برای التهاب روده مفید است؟
در پاسخ به سؤال چه غذاهایی برای التهاب روده مفید است باید گفت یک فهرست ثابت برای همه بیماران وجود ندارد. غذاهای ساده و کمفرآوریشده مانند برنج، سیبزمینی، موز، تخممرغ، ماهی، مرغ و سبزیجات پخته در بسیاری از افراد قابل تحمل هستند؛ اما انتخاب نهایی به وضعیت بیماری و تحمل شخصی بستگی دارد.
در دوره خاموشی بیماری، هدف باید حرکت به سمت یک رژیم غذایی متنوعتر باشد و در صورت تحمل، میوهها، سبزیجات، غلات کامل، مغزها، دانهها و سایر منابع گیاهی به تدریج در برنامه غذایی قرار گیرند.
برای تقویت روده بزرگ نیز بهتر است به جای تمرکز روی یک ماده غذایی خاص، به تنوع رژیم غذایی، دریافت فیبر متناسب با شرایط، آب کافی، پروتئین مناسب و کاهش مصرف غذاهای فوقفرآوریشده توجه شود.
از طرف دیگر، درمان سریع التهاب روده با یک غذای خاص یا مکمل امکانپذیر نیست. بیماریهایی مانند کرون و کولیت اولسراتیو ممکن است به درمان دارویی و پیگیری پزشکی نیاز داشته باشند.
در نهایت، اگر قرار است مکملی برای التهاب روده مصرف شود، بهتر است ابتدا کمبودهای احتمالی مانند ویتامین D، آهن، B12، فولات یا کلسیم بررسی شوند. مصرف مکمل بدون تشخیص کمبود همیشه بهترین انتخاب نیست.
سلامت روده بیشتر از آنکه به یک غذای معجزهآسا وابسته باشد، به یک الگوی غذایی متعادل، متنوع و متناسب با شرایط بدن وابسته است.