قرص اورژانسی

قرص اورژانسی

اگر قصد بارداری ندارید، باید با یکی از روش‌های پیشگیری از بارداری مانند قرص ضد بارداری، IUD، کاندوم، آمپول و… از بارداری ناخواسته جلوگیری کرد. گاهی به دلیل اینکه رابطه جنسی محافظت نشده است یا روش کنترل بارداری شکست‌خورده (مانند پاره شدن کاندوم)، باید از روش‌های اضطراری پیشگیری کمک گرفت. قرص اورژانسی یک نوع پیشگیری از بارداری در شرایط اضطراری است.

درواقع، قرص اورژانسی، به‌عنوان روش پشتیبانی برای پیشگیری از بارداری در نظر گرفته می‌شود و نباید از آن به‌عنوان روش دائمی استفاده کرد.

قرص اورژانسی چیست

قرص اورژانسی یک داروی ضد بارداری اضطراری است که برای جلوگیری از بارداری ناخواسته پس از رابطه جنسی محافظت‌نشده یا شکست روش پیشگیری مصرف می‌شود. این قرص‌ها حاوی هورمون‌های زنانه هستند که فرآیند تخمک‌گذاری را متوقف یا به تأخیر می‌اندازند و همچنین می‌توانند با ضخیم کردن مخاط دهانه رحم و ایجاد تغییر در دیواره رحم از لقاح یا لانه‌گزینی تخمک بارور جلوگیری کنند.​

قرص اورژانسی چیست؟

مکانیسم اثر قرص اورژانسی

جلوگیری یا تأخیر در تخمک‌گذاری: مهم‌ترین تأثیر قرص اورژانسی و پریود ، جلوگیری از رها شدن تخمک از تخمدان است. زمانی که تخمک آزاد نشود، امکان لقاح وجود نخواهد داشت.

1. 1. تغییر در پوشش رحم: برخی از انواع قرص‌ها ممکن است ساختار داخلی رحم را تغییر دهند و مانع از لانه‌گزینی تخمک بارور شده شوند.

   2. اختلال در حرکت اسپرم یا تخمک: با مختل شدن مسیر حرکت اسپرم یا تخمک، احتمال برخورد و لقاح کاهش می‌یابد.

اثربخشی و زمان مصرف قرص اورژانسی

اثربخشی قرص اورژانسی وابسته به زمان مصرف آن است و هر چه سریع‌تر پس از رابطه جنسی مصرف شود، احتمال جلوگیری از بارداری بیشتر خواهد بود.

زمان مناسب مصرف قرص اورژانسی

• بهترین زمان مصرف قرص اورژانسی ظرف ۲۴ ساعت اولیه پس از رابطه جنسی محافظت‌نشده است که اثربخشی آن تا حدود ۹۰٪ می‌باشد.​

• تا ۷۲ ساعت (۳ روز) بعد از رابطه جنسی نیز می‌توان قرص را مصرف کرد، اما اثربخشی کاهش می‌یابد.​

• برخی انواع قرص مانند اولیپریستال تا ۱۲۰ ساعت (۵ روز) اثر دارند، اما بیش‌ترین تاثیر در ساعات اولیه است.​

• از قرص دوتایی باید یکی بلافاصله پس از رابطه و دیگری ۱۲ ساعت بعد مصرف شود.​

عوامل مؤثر بر اثربخشی قرص اورژانسی

• هرچه فاصله زمان مصرف پس از رابطه کمتر باشد، اثربخشی بیشتر خواهد بود.​

• در برخی موارد مانند افراد با وزن بالا یا مصرف داروهای خاص (ضد افسردگی، ضدتشنج و…) اثر قرص کاهش می‌یابد.​

• اگر تخمک‌گذاری انجام شده باشد، اثربخشی قرص به شدت کم می‌شود.​

قرص اورژانسی باید فقط در مواقع اضطراری و یک بار در هر چرخه قاعدگی مصرف شود و استفاده مداوم توصیه نمی‌شود.​

قرص‌ اورژانسی انواع مختلفی دارند که هرکدام با مکانیسم، دوز و روش مصرف متفاوتی برای جلوگیری اضطراری از بارداری پس از رابطه جنسی محافظت‌نشده تجویز می‌شوند.​

قرص اورژانسی چیست

اصلی‌ترین انواع قرص اورژانسی

• لوونورژسترل (مثل تنسی، لونژیل)

  • رایج‌ترین نوع قرص اورژانسی است، شامل دوزهای ۰.۷۵ و ۱.۵ میلی‌گرم.

  • معمولاً به دو صورت مصرف می‌شود: یک دوز ۱.۵ میلی‌گرمی یا دو دوز ۰.۷۵ میلی‌گرمی با فاصله ۱۲ ساعت.​

  • باید حداکثر تا ۷۲ ساعت بعد از رابطه مصرف شود و بر پایه هورمون پروژسترون مصنوعی عمل می‌کند.​

  • عوارض اصلی شامل نامنظم شدن پریود، تهوع، سردرد و ناراحتی سینه‌هاست.​

• یولیپریستال استات (Ella، ellaOne)

  • این قرص با تأثیرگذاری بر گیرنده‌های پروژسترون تخمک‌گذاری را متوقف یا به تأخیر می‌اندازد.

  • اثربخشی تا ۱۲۰ ساعت (۵ روز) پس از رابطه جنسی.

  • به صورت یک دوز مصرف می‌شود و نیاز به نسخه پزشک دارد.​

  • عوارض شامل تهوع، سردرد، ضعف و خونریزی نامنظم است.​

• قرص‌های ترکیبی (LD، HD)

  • از قرص‌های رایج ضدبارداری هم می‌توان به‌صورت اورژانسی استفاده کرد.

  • به طور معمول ۴ عدد قرص LD (یا ۲ عدد HD) بلافاصله و ۴ عدد LD (یا ۲ عدد HD) دیگر ۱۲ ساعت بعد مصرف می‌شود.​

  • اثرات این قرص‌ها کمی ضعیف‌تر از انواع اختصاصی است و عوارض گوارشی شایع دارند.​

قرص اورژانسی

بهترین زمان مصرف قرص اورژانسی چیست؟(قرص اورژانسی کی بخوریم)

قرص اورژانسی دوتایی چیست؟

قرص‌ اورژانسی دوتایی شامل دو عدد قرص حاوی لوونورژسترول هستند که باید با فاصله زمانی مشخص(معمولا ۱۲ ساعت) مصرف شوند تا بیشترین اثربخشی را داشته باشند. یکی از شناخته‌شده‌ترین نمونه‌ها، قرص تنسی دوتایی است. این نوع قرص‌ها در صورتی که ظرف ۷۲ ساعت پس از رابطه جنسی محافظت‌نشده مصرف شوند، می‌توانند تا حد زیادی احتمال بارداری را کاهش دهند.

مکانیسم عملکرد آن‌ها شامل تاخیر در تخمک‌گذاری و جلوگیری از لقاح است. توجه به زمان و نحوه مصرف صحیح، نقش تعیین‌کننده‌ای در اثربخشی قرص اورژانسی دوتایی دارد.

قرص اورژانسی تکی چیست؟

این نوع قرص در یک نوبت و به‌صورت تنها یک عدد مصرف می‌شود و برای پیشگیری از بارداری پس از رابطه جنسی محافظت‌نشده کاربرد دارد. ماده موثر آن لوونورژسترل است که با مهار تخمک‌گذاری، از لقاح جلوگیری می‌کند.

قرص تنسی تک‌دوز یکی از رایج‌ترین نمونه‌های این نوع قرص‌هاست. اگر این دارو هرچه سریع‌تر، به‌ویژه در ۲۴ ساعت اول مصرف شود، اثربخشی بالاتری دارد و می‌تواند خطر بارداری را تا بیش از ۹۰٪ کاهش دهد.

چه مواقعی باید از قرص اورژانسی ضد بارداری استفاده کنیم؟

در این بخش بهترین شرایط استفاده از قرص اورژانسی را آورده‌ایم:

• اگر از هیچ روش پیشگیری از بارداری استفاده نکرده‌اید؛
• اگر کاندوم در حین رابطه پاره شده است؛
• اگر ای یو دی از جای خود خارج شده است؛
• اگر مصرف قرص ضد بارداری را در یک یا چند نوبت فراموش کرده‌اید؛
• اگر دچار استفراغ یا اسهال هستید یا آنتی‌بیوتیک مصرف می‌کنید. (این موارد از عملکرد قرص‌های ضدبارداری معمولی جلوگیری می‌کنند
• درصورتی‌که فرد مورد تجاوز جنسی قرار گرفته است.

مطالعه مقاله نحوه مصرف قرص اورژانسی

نحوه مصرف قرص اورژانسی

از کجا بفهمیم قرص اورژانسی اثر کرده؟

بهترین و مطمئن‌ترین روش برای اینکه بدانیم قرص اورژانسی اثر کرده یا نه؛ دنبال کردن دقیق چرخه قاعدگی است، اما نکته مهم اینجاست که قرص اورژانسی با تاثیراتی که بر هورمون ها دارد، ممکن است در چرخه قاعدگی تاثیر داشته باشد و زمان آن را تغییر دهد. بنابر این درکنار دنبال کردن چرخه توجه به زمان و نحوه مصرف نیز بسیار تاثیر گذار است.

اگر در عرض 3 روز پس از رابطه جنسی محافظت نشده، از این قرص‌ها استفاده کنید، از بارداری با احتمال بالایی جلوگیری می‌شود. بااین‌حال، نشانه‌های اثربخشی این قرص‌ها همیشه بلافاصله آشکار نمی‌شوند. یکی از شایع‌ترین واکنش‌های بدن پس از مصرف قرص اورژانسی ضدبارداری تغییر در زمان‌بندی قاعدگی است. ممکن است که دوره قاعدگی کمی دیرتر یا زودتر از حد معمول شروع شود؛ بنابراین این تاخیر و نامنظمی جای نگرانی ندارد و طبیعی است.

بااین‌حال اگر نگران هستید و دوره قاعدگی شما با تاخیر همراه است، با انجام تست بارداری یا بی بی چک، پس از 3 هفته از مصرف قرص می‌توانید متوجه شوید که آیا قرص اورژانسی اثر کرده است یا خیر. در کنار تست بی بی چک انجام آزمایش خون بارداری نیز می تواند راه حل بسیار مطمئنی برای آگاهی شما باشد.

تست بارداری خودکاری ویور 

مدت زمان تاثیر قرص اورژانسی

مدت زمان تاثیر قرص اورژانسی معمولاً بین ۳ تا ۵ روز است که این وابسته به نوع قرص می‌باشد. قرص لوونورژسترل معمولاً تا ۷۲ ساعت (۳ روز) بعد از رابطه جنسی محافظت‌نشده اثر می‌کند و هر چه سریع‌تر مصرف شود، اثربخشی بیشتری دارد. از سوی دیگر، قرص یولیپریستال استات (Ella) می‌تواند تا ۱۲۰ ساعت (۵ روز) پس از رابطه جنسی موثر باشد بدون کاهش قابل توجه در اثر.

مقایسه قرص اورژانسی با سایر روش‌های پیشگیری از بارداری

قرص‌ اورژانسی در مقایسه با سایر روش‌های پیشگیری از بارداری، مزایا و معایب خاص خود را دارند:

مزایای قرص اورژانسی :

• تاثیر سریع و موثر
• آسانی در دسترسی و مصرف
• نیاز به برنامه‌ریزی و مقدمات قبلی نیست

معایب قرص اورژانسی:

• تاثیر موقتی دارند و نمی‌توانند به عنوان یک روش پیشگیری دائمی استفاده شوند.
• عوارض جانبی ممکن است در برخی زنان آزاردهنده باشد.
• مصرف آن برای بیش از ۳ بار در سال ایمن نیست.

جایگزین قرص ضد بارداری چیست؟

پیشگیری از بارداری می‌تواند به شیوه‌های مختلفی انجام شود؛ اما باید توجه داشت که اغلب این روش‌ها مربوط به پیش از رابطه یا در حین آن هستند. در صورتی که از این روش‌ها استفاده نکنید و یک رابطه بدون محافظت را تجربه نمایید، هیچ جایگزینی مطمئنی برای قرص‌های اورژانسی وجود ندارد. به طور کلی، بعضی از روش‌ها که می‌توانید برای پیشگیری از بارداری استفاده کنید عبارتند از:

• کاندوم: یکی از روش‌های رایج و موثر که علاوه بر جلوگیری از بارداری، از انتقال بیماری‌های مقاربتی نیز جلوگیری می‌کند.
• دیافراگم: یک روش غیر هورمونی که به عنوان مانع در برابر اسپرم عمل می‌کند و باید قبل از رابطه جنسی در بالای گردن رحم قرار گیرد.
• آی‌یو‌دی (IUD): یک وسیله کوچک که در رحم قرار می‌گیرد و می‌تواند به صورت هورمونی یا غیر هورمونی باشد. این روش می‌تواند برای چند سال موثر باشد.
• قرص‌های ضد بارداری هورمونی: می‌توانید با شروع پریود، از قرص‌های روزانه ضد بارداری استفاده کنید که به تنظیم چرخه قاعدگی و کاهش عوارض جانبی آن نیز کمک می‌کنند. این قرص‌ها از بارداری در رابطه‌های بعدی پیشگیری می‌کنند.
• آمپول ضد بارداری: یک روش هورمونی که به صورت تزریق هر سه ماه یک بار انجام می‌شود.
• چسب ضد بارداری: یک چسب هورمونی که بر روی پوست قرار می‌گیرد و به تدریج هورمون‌ها را به بدن منتقل می‌کند و از بارداری پیشگیری می‌نماید.

هر یک از این روش‌ها مزایا و معایب خاص خود را دارند و انتخاب بهترین گزینه به شرایط فردی، سلامتی و ترجیحات شخصی شما بستگی دارد. مجددا تاکید می‌شود که در صورت تجربه رابطه بدون محفظت، هیچ جایگزینی برای قرص اورژانسی ضد بارداری وجود ندارد.

قرص اورژانسی

عوارض قرص اورژانسی چیست؟

قرص اورژانسی ضدبارداری، اگرچه راه‌حلی فوری و موثر برای پیشگیری از بارداری ناخواسته است، اما مانند هر داروی دیگری ممکن است با عوارض موقتی و گاه آزاردهنده‌ای همراه شود. بیشتر این عوارض خفیف و گذرا هستند و ظرف چند روز برطرف می‌شوند؛ با این حال، آگاهی از آن‌ها می‌تواند به کاهش نگرانی و مدیریت بهتر شرایط کمک کند. عوارض شایع پس از مصرف قرص اضطراری عبارت‌اند از:

• تهوع و استفراغ: یکی از رایج‌ترین واکنش‌های اولیه، به‌ویژه در ساعت‌های ابتدایی مصرف است. اگر ظرف دو ساعت پس از مصرف، استفراغ اتفاق بیفتد، لازم است دوز مجدد مصرف شود.
• سرگیجه یا بی‌حالی: احساس سبکی در سر یا افت انرژی ممکن است رخ دهد.
• سردرد و دل‌درد خفیف: به‌ویژه در ساعات اول یا روز بعد از مصرف شایع است.
• خونریزی یا لکه‌بینی میان‌دوره‌ای: ممکن است چند روز پس از مصرف قرص، لکه‌های خون دیده شود که نشانه‌ای طبیعی و معمولا بی‌خطر است.
• دردهای لگنی یا شکمی: این دردها می‌توانند مشابه درد پریود باشند و معمولا به‌سرعت برطرف می‌شوند.
• احساس فشار در سینه‌ها: حساسیت یا درد در پستان‌ها نیز ممکن است تجربه شود.
• تغییر در زمان و الگوی قاعدگی: ممکن است پریود زودتر، دیرتر، طولانی‌تر یا سبک‌تر از حالت معمول شود؛ گاهی تا ۷ روز تاخیر طبیعی محسوب می‌شود.
• تغییر خلق‌وخو: برخی افراد پس از مصرف دچار نوسانات خلقی، اضطراب یا احساس ناراحتی می‌شوند.
• مشکلات گوارشی یا معده‌درد خفیف
• تغییرات پوستی مانند آکنه یا خشکی موقت پوست

اگرچه قرص‌های ضد بارداری سلامت تخمک‌ها را به خطر نمی‌اندازند و باعث ناباروری نمی‌شوند، اما استفاده مکرر آن مانند هر داروی دیگری می‌تواند به‌سلامت شما آسیب برساند. بنابراین، بهتر است که یک روش پیشگیری از بارداری مطمئن انتخاب کنید تا مجبور به استفاده از قرص اورژانسی نشوید و مصرف آن را فقط برای شرایط خاص بگذارید.

عوارض قرص اورژانسی بر رحم

مصرف قرص اورژانسی معمولا عوارض شدیدی بر رحم ندارد و بیشتر تاثیرات آن موقتی و گذرا هستند. این قرص‌ها با تغییر هورمون‌ها عملکرد چرخه قاعدگی را تحت تأثیر قرار می‌دهند تا از بارداری جلوگیری کنند؛ اما این تغییرات هورمونی نیز ممکن است باعث بروز علائمی در رحم شوند. از جمله عوارض احتمالی قرص اورژانسی بر رحم می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• لکه‌بینی یا خونریزی غیرمنتظره: بعد از مصرف قرص، ممکن است بین دو دوره قاعدگی لکه‌بینی یا خونریزی خفیف را تجربه کنید که به دلیل تغییرات هورمونی طبیعی است. اگر پیش از قاعدگی دچار لکه بینی شده‌اید، پیشنهاد می‌کنیم مقاله لکه بینی یک هفته قبل از پریود نشانه چیست را مطالعه کنید.
• تغییر در الگوی قاعدگی: نوسانات دوره‌های قاعدگی که معمولا کوتاه‌مدت هستند.
• احساس گرفتگی و دردهای خفیف شکمی یا رحمی: برخی افراد بعد از مصرف قرص، گرفتگی عضلات رحم یا دردهای خفیف را تجربه می‌کنند که شبیه دردهای پیش از قاعدگی است.
• تأثیر موقت بر پوشش داخلی رحم(اندومتر): قرص اورژانسی می‌تواند ضخامت پوشش رحم را کاهش دهد تا از لانه‌گزینی جنین جلوگیری کند؛ این تغییرات برگشت‌پذیر و موقت هستند و به سلامت طولانی‌مدت رحم آسیب نمی‌رسانند.

عوارض قرص اورژانسی تا چند روز ادامه دارد؟

عوارض قرص اورژانسی معمولا کوتاه‌مدت و موقتی هستند و طی چند روز پس از مصرف برطرف می‌شوند. بیشتر افراد عوارضی مانند تهوع، سردرد، لکه‌بینی یا تغییر در الگوی قاعدگی را تجربه می‌کنند که ظرف ۲ تا ۷ روز کاهش یافته و از بین می‌روند.

خونریزی یا لکه‌بینی غیرطبیعی ممکن است تا یک یا دو دوره قاعدگی بعدی ادامه‌دار شود، اما به طور معمول شدت آن کمتر می‌شود و بدن به تدریج به تعادل هورمونی بازمی‌گردد. در مجموع، اکثر عوارض قرص اضطراری طی یک هفته فروکش می‌کنند و نگرانی طولانی‌مدت برای سلامت بدن ایجاد نمی‌کنند.

چگونه عوارض قرص های ضد بارداری را کاهش دهیم؟

برای کاهش عوارض قرص‌ اورژانسی ضد بارداری، می‌توانید از روش‌های زیر استفاده کنید:

• مشاوره با پزشک: مشاوره با پزشک می‌تواند به شما کمک کند تا بهترین قرص اورژانسی را انتخاب کنید و از عوارض جانبی احتمالی آن آگاه شوید.
• زمان مصرف: قرص‌ اورژانسی باید در سریع‌ترین زمان ممکن پس از رابطه جنسی مصرف شوند. هرچه قرص اورژانسی ضد بارداری زودتر مصرف شود، احتمال اثربخشی افزایش یافته و عوارض آن کاهش می‌یابد.
• رعایت دوز مصرفی: مطمئن شوید که دوز صحیح قرص اورژانسی را طبق دستور پزشک یا راهنمای دارو مصرف می‌کنید. مصرف دوزهای اضافی می‌تواند عوارض جانبی را تشدید کند.
• پیگیری قاعدگی: پس از مصرف قرص اورژانسی، پیگیری چرخه قاعدگی مهم است. اگر قاعدگی شما به تاخیر افتاد یا دچار خونریزی غیرطبیعی شدید، به پزشک مراجعه کنید.
• سبک زندگی سالم: تغذیه مناسب، ورزش منظم و خواب کافی می‌تواند به بهبود وضعیت عمومی بدن و کاهش عوارض جانبی قرص اورژانسی کمک کند.

عوارض قرص اورژانسی بر پریود

مطالعات نشان می‌دهد که خانم‌هایی که از قرص اورژانسی ضد بارداری استفاده می‌کنند، 3 تا 4 روز زودتر یا دیرتر از تاریخ واقعی، پریود می‌شوند. علاوه بر این، حدود 13 تا 14 درصد از این خانم‌ها، دردهای شدید قاعدگی را تجربه می‌کنند.

بهتر است بدانید که سازمان بهداشت جهانی، قرص لوونورژسترل را به‌عنوان استاندارد در پیشگیری از بارداری اورژانسی هورمونی (EC) اعلام کرده است؛ چرا که بهترین قرص اورژانسی بوده و یک روش ایمن برای پیشگیری از بارداری در شرایط اضطراری محسوب می‌شود. بااین‌حال بسیاری از خانم‌ها عوارض قرص اورژانسی بر پریود را تجربه می‌کنند.

سیکل قاعدگی خانم‌ها معمولا 28 روز است. طبق مطالعات انجام شده، خانم‌های که از قرص‌های اورژانسی استفاده می‌کنند، دچار تغییر در طول چرخه و طول دوره قاعدگی می‌شوند. این تغییر در چرخه به دلیل نوسان هورمونی ناشی از قرص اورژانسی ایجاد می‌شود. باتوجه‌به اینکه در چه زمانی از سیکل قاعدگی، قرص مصرف شود، تغییر در چرخه شما متفاوت است. تعدادی از این تغییرات و عوارض قرص اورژانسی بر پریود عبارت‌اند از:

• اگر قرص اورژانسی ضدبارداری در دو هفته اول سیکل قاعدگی در یک نوبت مصرف شود، پریود خیلی زودتر رخ می‌دهد.
• اگر قرص هورمونی اورژانسی در هفته چهارم سیکل مصرف شود، زمان پریود شدن تغییر نمی‌کند، اما مدت‌زمان آن کمی طولانی‌تر می‌شود.
• اگر قرص ضد بارداری اورژانسی دو روز قبل یا بعد از تخمک گذاری مصرف شود، هیچ تغییر قابل‌توجهی روی نخواهد داد؛ البته اگر مجدد از این روش استفاده نکنید.
• اگر قاعدگی‌ها بیش از یک هفته یا بیشتر به تعویق افتاد، بهتر است آزمایش بارداری انجام دهید تا مطمئن شوید که قرص اورژانسی اثر کرده است.

معرفی 10 بهترین دمنوش برای درد پریودی

در چه صورت قرص اورژانسی اثر نمیکند؟

قرص اورژانسی در شرایط خاص ممکن است اثربخشی کافی نداشته باشد و منجر به بارداری ناخواسته شود. مهم‌ترین دلایل عدم اثر این دارو به شرح زیر است:​

دلایل عدم اثربخشی قرص اورژانسی

• تاخیر در مصرف: اگر قرص اورژانسی بیش از ۷۲ ساعت (و در برخی انواع بیش از ۱۲۰ ساعت) پس از رابطه جنسی مصرف شود، اثربخشی آن به شدت کاهش یافته و ممکن است بی‌اثر باشد.​

• شروع تخمک‌گذاری قبل از مصرف: چنانچه تخمک‌گذاری قبل از مصرف رخ داده باشد، دارو اثری بر جلوگیری از بارداری ندارد.​

• وزن بدن بالا: زنانی با وزن بیشتر از ۷۵ کیلوگرم یا شاخص توده بدنی (BMI) بالای ۳۰ با کاهش تأثیر قرص اورژانسی مواجه هستند.​

• مصرف داروهای تداخلی: داروهایی مانند ضد افسردگی‌ها، داروهای تشنج (فنوباربیتال، کاربامازپین، فنیتوئین)، برخی آنتی‌بیوتیک‌ها (ریفامپین)، داروهای ضد HIV و آرام‌بخش‌ها می‌تواند اثر قرص را خنثی کند.​

• استفراغ یا اسهال شدید بعد از مصرف: استفراغ یا اسهال تا ۳ ساعت پس از مصرف قرص باعث دفع دارو از بدن قبل از جذب کامل شده و اثر آن را از بین می‌برد.​

• مصرف نادرست یا ناقص: عدم پیروی کامل از دستور مصرف یا فراموشی دوز دوم (در موارد دوز دو تایی) باعث کاهش اثر قرص اورژانسی خواهد شد.​

• رابطه جنسی محافظت نشده مجدد بعد از مصرف: اگر پس از مصرف قرص، مجدداً رابطه جنسی بدون محافظت داشته باشید، قرص قبلی از بارداری جدیدی جلوگیری نمی‌کند.​

• بیماری‌های گوارشی و کبدی: برخی بیماری‌ها یا اختلالات جذب دارو می‌تواند اثربخشی قرص را کاهش دهد.​

• تداخل با برخی مواد غذایی و مکمل‌ها: مصرف برخی مواد غذایی (مانند شکر یا آنتی‌اکسیدان‌های قوی) و مکمل‌ها اثربخشی قرص را کاهش می‌دهد.​

در صورت وجود یکی از عوامل بالا، توصیه می‌شود با پزشک یا داروساز جهت انتخاب راهکار جایگزین و بررسی شرایط اقدام کنید.​

علائم بارداری بعد از مصرف قرص اورژانسی

علائم بارداری بعد از مصرف قرص اورژانسی معمولاً مشابه علائم بارداری عادی است و برخی از این نشانه‌ها با عوارض جانبی قرص اشتباه گرفته می‌شوند. توجه به تفاوت علائم و انجام تست بارداری جهت تشخیص دقیق توصیه می‌شود.​

• تاخیر در پریود: مهم‌ترین نشانه بارداری عدم شروع یا تاخیر بیش از یک هفته در قاعدگی نسبت به زمان معمول است.​

• خستگی و خواب‌آلودگی: احساس خستگی و خواب‌آلودگی می‌تواند نشان‌دهنده تغییرات هورمونی ناشی از بارداری باشد.​

• تهوع و استفراغ: از علائم شاخص بارداری که ممکن است پس از مصرف قرص اورژانسی نیز رخ دهد.​

• حساسیت و تغییرات در سینه‌ها: تورم، درد یا افزایش حجم سینه‌ها از نشانه‌های رایج است.​

• تغییر در طعم و بوی غذا: برخی افراد تغییراتی در حس چشایی و بویایی را تجربه می‌کنند.​

• تغییرات خلق‌وخو: نوسانات خلقی و احساس افسردگی یا تحریک‌پذیری ممکن است رخ دهد.​

• افزایش تکرر ادرار: یکی از علائم ابتدایی بارداری است.​

• درد شدید شکم یا خونریزی غیرطبیعی: احتمال بارداری خارج رحمی وجود دارد و در این حالت باید سریعاً به پزشک مراجعه شود.​

• مثبت شدن تست بارداری: بهترین راه بررسی بارداری، تست خون یا بی‌بی‌چک پس از حدود ۱۰ تا ۲۱ روز از رابطه و مصرف دارو است.​

در صورت مشاهده علائم بالا، به ویژه تعویق طولانی قاعدگی، لازم است با پزشک مشورت شود و تست بارداری انجام گیرد تا وضعیت نهایی مشخص گردد.​

حقایقی درباره قرص اورژانسی

حقیقت‌هایی در مورد قرص اورژانسی ضد بارداری وجود دارد که هر خانمی باید قبل از مصرف، از آن آگاه باشد. در ادامه به این موارد اشاره می‌کنیم:

• ممکن است باتوجه‌به واکنش هر فرد پس از مصرف قرص اورژانسی، یک یا چند دوره پریود نامنظم را تجربه کنید و حتی احتمال دارد دچار لکه بینی غیرطبیعی شوید که جای نگرانی ندارد.
• هر بار که قرص اورژانسی مصرف می‌کنید، فقط برای همان رابطه جنسی موثر است و اثرش فقط تا 72 ساعت باقی می‌ماند. بنابراین، در رابطه‌هایی که بعد از آن زمان دارید، باعث پیشگیری از بارداری نمی‌شود.
• اگر بعد از مصرف قرص اورژانسی خونریزی و لکه بینی شما بیشتر از 2 تا 3 هفته طول کشید یا دردهای شدیدی را تجربه کردید، بهتر است که به پزشک مراجعه کنید؛ زیرا احتمال بارداری خارج از رحم‌ وجود دارد.
• قرص اورژانسی از بیماری‌های مقاربتی جلوگیری نمی‌کند و در روابط پرخطر باید حتما از کاندوم استفاده شود تا احتمال ابتلا به بیماری‌های مقاربتی کاهش یابد.
• مصرف قرص اورژانسی ضد بارداری باعث سقط‌جنین نمی‌شود و اگر ندانسته و با وجود بارداری استفاده گردد، مشکلی برای جنین پیش نمی‌آید.

قرص اورژانسی

موارد منع مصرف قرص اورژانسی چیست؟

درصورتی‌که هر یک از بیماری‌های زیر را دارید، حتما قبل از مصرف قرص اورژانسی ضد بارداری با پزشک خود مشورت کنید:

• فشارخون بالا
• بیماری قلبی
• دیابت
• بیماری شدید کبدی
• سرطان سینه
•  آسم شدید

همچنین، در صورتی داشتن شرایط زیر، حتما زیر نظر پزشک، از قرص اورژانسی مناسب استفاده کنید:

• مصرف قرص اورژانسی در شیردهی
•  اگر دارو خاصی مصرف می‌کنید (مانند داروهای ضد صرع و سل، برخی از آنتی‌بیوتیک‌ها از قبیل ریفامپیسین و ریفابوتین، داروهای کاهش‌دهنده اسید معده از قبیل امپرازول)
• اگر به هریک از ترکیبات قرص اورژانسی حساسیت دارید.
• اگر سابقه خونریزی غیرعادی دارید.
• اگر احتمال می‌دهید که باردار هستید.
• اگر بیش از 3 نوبت در یک سال از این روش استفاده کرده‌اید.
•  اگر اضافه‌وزن زیادی دارید.
• در سنین قبل از قاعدگی (قبل از 17 سالگی)

تداخلات دارویی قرص‌ اورژانسی

قرص اورژانسی ضد بارداری ممکن است تحت تاثیر برخی داروها قرار گیرد که می‌تواند اثرگذاری آن‌ را کاهش داده یا باعث بروز عوارضی شود. بعضی از این دارو‌ها شامل موارد زیر است:

• داروهای ضد صرع: برخی از داروهای ضد صرع می‌توانند متابولیسم هورمون‌ها را افزایش داده و اثر قرص‌های ضد بارداری را کاهش دهند.
• داروهای ضد میکروبی: برخی آنتی‌بیوتیک‌ها، مانند ریفامپین، می‌توانند اثرگذاری قرص‌های ضد بارداری را تحت تاثیر قرار دهند.
• داروهای ضد قارچ: برخی از داروهای ضد قارچ، به ویژه داروهایی مانند کتوکونازول، می‌توانند بر روی متابولیسم هورمون‌ها تاثیر بگذارند.
• داروهای ضد سل: داروهایی مانند ریفامپین که برای درمان سل استفاده می‌شوند، می‌توانند اثرگذاری قرص‌های ضد بارداری را کاهش دهند.
• داروهای ضد تشنج: داروهای ضد تشنج، مانند کاربامازپین و فنی توئین، می‌توانند بر روی سطح هورمون‌های موجود در خون تاثیر بگذارند و اثر قرص‌های اورژانسی را کاهش دهند. این موضوع به ویژه برای زنانی که مبتلا به اختلالات عصبی هستند اهمیت دارد.
• داروهای درمان HIV: داروهای خاصی که برای درمان HIV استفاده می‌شوند نیز ممکن است بر اثر بخشی قرص‌های اورژانسی تاثیر بگذارند. به همین دلیل، زنان تحت درمان HIV باید با پزشک خود مشورت کنند.
• گیاهان دارویی: برخی گیاهان دارویی نظیر خار مریم و گل راعی ممکن است با تاثیر هورمونی در اثگذاری قرص‌های ضد بارداری تداخل کنند.

از چه سنی به بعد می‌توان قرص اورژانسی را مصرف کرد؟

باتوجه‌به اینکه قرص اورژانسی، هورمونی است، اصلا برای سنین قبل از شروع دوره قاعدگی و زیر 17 سال مجاز نیست؛ اما سنین بالاتر می‌توانند این قرص را مصرف کنند.

مصرف قرص اورژانسی در دوران شیردهی

امکان بارداری مجدد خانم‌ها پس از زایمان و در دوران شیردهی حتی اگر پریود رخ ندهد هم وجود دارد. بنابراین، در صورت نیاز درمورد مصرف قرص اورژانسی در شیردهی حتما با پزشک خود مشورت کنید. معمولا در دوران شیردهی از قرص لوونورژسترول یا اولیپریستال استات از روز 21 پس از زایمان می‌توان استفاده کرد. همچنین استفاده از IUD پس از زایمان امکان‌پذیر است.

قرص اورژانسی و زعفران

سوالات متداول

• قرص اورژانسی چیست؟

  • داروی اضطراری برای جلوگیری از بارداری پس از رابطه جنسی محافظت‌نشده یا پاره شدن کاندوم، حاوی لوونورژسترل یا یولیپریستال.​

• چگونه قرص اورژانسی عمل می‌کند؟

  • با تأخیر یا مهار تخمک‌گذاری، تغییر مخاط رحم و جلوگیری از لانه‌گزینی تخمک بارور.​

• چه زمانی باید قرص اورژانسی مصرف کرد؟

  • ترجیحاً بلافاصله و حداکثر تا ۷۲ ساعت (لوونورژسترل)، یا تا ۱۲۰ ساعت (یولیپریستال) بعد از رابطه جنسی محافظت‌نشده.​

• آیا مصرف زیاد قرص اورژانسی ضرر دارد؟

  • بله، مصرف مکرر باعث اختلالات قاعدگی، عوارض هورمونی و کاهش اثربخشی می‌شود. مصرف بیش از ۲ تا ۳ بار در سال توصیه نمی‌شود.​

• آیا قرص اورژانسی باعث سقط جنین می‌شود؟

  • خیر، فقط قبل از لانه‌گزینی اثر دارد و در صورت شروع بارداری بی‌اثر است.​

• چه کسانی نباید از قرص اورژانسی استفاده کنند؟

  • افراد با سابقه بیماری‌های کبدی، قلبی، حساسیت به ترکیبات دارو، یا مصرف برخی داروهای تداخلی (مثل داروهای ضدتشنج، ریفامپین).​

• عوارض قرص اورژانسی چیست؟

  • تهوع، استفراغ، سردرد، درد شکم، خستگی، تغییرات قاعدگی، تورم یا درد سینه، گاهی علائم شدید مانند اختلالات فشار خون یا حساسیت.​

• از چه سنی می‌توان قرص اورژانسی مصرف کرد؟

  • معمولاً زنان بالغ و نوجوانان پس از شروع سیکل قاعدگی با مشورت پزشک.​

• آیا احتمال بارداری بعد از مصرف قرص اورژانسی وجود دارد؟

  • در صورت تخمک‌گذاری قبل از مصرف، تأخیر زیاد، وزن بالا یا استفراغ پس از مصرف، احتمال بارداری منتفی نیست و انجام تست بارداری توصیه می‌شود.​

• آیا با مصرف قرص اورژانسی پریود نامنظم می‌شود؟

  • احتمال جابجایی، تاخیر یا تغییر الگوی پریود وجود دارد که معمولاً طی یک یا دو سیکل حل می‌شود.

کلام پایانی

قرص اورژانسی یک راهکار فوری و مؤثر برای پیشگیری از بارداری ناخواسته پس از رابطه جنسی محافظت‌نشده است، اما اثربخشی آن به شدت وابسته به زمان مصرف است. مصرف سریع‌تر، یعنی ظرف ۲۴ تا ۷۲ ساعت پس از رابطه، بیشترین نتیجه را خواهد داشت و با فاصله گرفتن از این بازه، اثر دارو کاهش می‌یابد. همچنین استفاده مکرر و بی‌رویه از این قرص توصیه نمی‌شود، چون می‌تواند باعث اختلالات قاعدگی، عوارض هورمونی و کاهش اثربخشی شود.​

برای بهره‌مندی از مزایای قرص اورژانسی، باید همواره بروشور دارو و توصیه‌های پزشک یا داروساز را به‌دقت مطالعه و رعایت کرد. در صورت مشاهده علائم غیرعادی یا تاخیر بیش از یک هفته در قاعدگی، انجام تست بارداری و مشاوره با پزشک الزامی است. لازم است روش اورژانسی را فقط در مواقع اضطراری به کار برد و برای پیشگیری طولانی‌مدت، از روش‌های مطمئن‌تر و دائمی استفاده کرد.