دارو را داخل ماشین جا گذاشته ام آیا هنوز قابل استفاده است؟

دارو را داخل ماشین جا گذاشته ام آیا قابل استفاده است؟

اگر انسولین یا داروی قلبتان را داخل ماشین جا گذاشته‌اید، قبل از مصرف این یک نکته را بدانید…

فقط یک ساعت کافی است. اگر در یک روز گرم تابستان انسولین یا داروی قلبتان را داخل خودروی پارک‌شده جا بگذارید، ممکن است دارو در دمایی قرار بگیرد که شرکت سازنده هرگز آن را توصیه نکرده است. نکته نگران‌کننده اینجاست که بسیاری از این داروها بدون تغییر ظاهری ممکن است کیفیت اولیه خود را از دست بدهند.

۷ گروه دارویی که نباید داخل خودروی داغ رها شوند

در چنین شرایطی برخی داروها ممکن است بخشی از اثر درمانی خود را از دست بدهند یا ترکیبات آن‌ها دچار تغییر شود. نکته مهم این است که در بسیاری از موارد ظاهر دارو تغییری نمی‌کند و مصرف‌کننده متوجه کاهش کیفیت آن نخواهد شد.

یکی از سوالاتی که این روزها در داروخانه زیاد پرسیده می‌شود (دارو را داخل ماشین جا گذاشته ام آیا قابل استفاده است؟)

در ادامه با داروهایی آشنا می‌شوید که نباید در خودرو پارک‌شده نگهداری شوند و همچنین یاد می‌گیرید در روزهای گرم تابستان چگونه از داروهای خود محافظت کنید.

هشدار مهم

دمای داخل یک خودروی پارک‌شده در یک روز گرم تابستان می‌تواند تنها در ۳۰ تا ۶۰ دقیقه به بیش از ۶۰ درجه سانتی‌گراد برسد. این دما ممکن است باعث کاهش پایداری و اثربخشی برخی داروهای حساس به گرما شود. اگر داروی شما نیاز به شرایط نگهداری خاصی دارد، هرگز آن را داخل خودروی خاموش رها نکنید و همیشه دستورالعمل درج‌شده روی بسته‌بندی را رعایت کنید.

جا ماندن دارو در ماشین

دیدگاه داروساز

دکتر نازنین سید عالی نژاد، دکتر داروساز فارماکالا

در روزهای گرم تابستان، یکی از پرسش‌های رایج مراجعان این است که اگر دارو داخل ماشین بماند، آیا هنوز قابل استفاده است؟ پاسخ برای همه داروها یکسان نیست. برخی داروها مانند انسولین و بسیاری از فرآورده‌های بیولوژیک و فرآورده های تزریقی نسبت به افزایش دما حساس‌تر هستند، در حالی که درباره برخی دیگر باید به اطلاعات اختصاصی همان فرآورده مراجعه کرد. به همین دلیل، اگر دارویی برای مدت طولانی در معرض گرمای شدید قرار گرفته است، پیش از ادامه مصرف، بروشور دارو را بررسی کنید و در صورت نیاز در مورد همان دارو با داروساز یا پزشک مشورت کنید.

جا گذاشتن دارو در ماشین

چرا دمای داخل خودرو برای داروها خطرناک است؟

شاید تصور کنید اگر دمای هوا ۳۸ درجه باشد، داخل خودرو نیز تقریباً همین دما خواهد بود؛ اما واقعیت متفاوت است.

در صورت جا گذاشتن دارو در ماشین، در یک خودروی پارک‌شده زیر نور خورشید، دما می‌تواند ظرف کمتر از یک ساعت به بیش از ۶۰ درجه سانتی‌گراد برسد. این دما برای بسیاری از داروها بسیار بالاتر از محدوده توصیه‌شده نگهداری (معمولاً ۲۰ تا ۲۵ درجه سانتی‌گراد) است.

گرمای شدید می‌تواند باعث شود:

• ماده مؤثر دارو تجزیه شود.
• اثربخشی دارو کاهش پیدا کند.
• پایداری شیمیایی دارو از بین برود.
• در داروهای تزریقی یا مایع، تغییرات فیزیکی رخ دهد.

به همین دلیل شرکت‌های داروسازی و مراجع علمی توصیه می‌کنند داروها در محیط خشک، خنک و دور از نور مستقیم خورشید نگهداری شوند.

1.  انسولین در ماشین، چرا انسولین یکی از حساس‌ترین داروها در برابر گرماست؟

انسولین یکی از حساس‌ترین داروها نسبت به گرماست.

اگر انسولین برای مدت طولانی در دمای بالا قرار بگیرد، پروتئین موجود در آن تخریب می‌شود و ممکن است توانایی کنترل قند خون کاهش یابد.

علائم خراب شدن احتمالی انسولین

• تغییر رنگ
• ایجاد ذرات معلق
• کدر شدن غیرطبیعی
• کنترل نشدن قند خون با وجود تزریق صحیح

اگر انسولین برای مدت قابل‌توجهی در معرض گرمای شدید قرار گرفته باشد، پیش از ادامه مصرف، شرایط نگهداری درج‌شده توسط سازنده را بررسی کنید و در صورت تردید با داروساز یا پزشک مشورت کنید.

انسولین در ماشین

2. قلم‌های تزریقی GLP-1 (مانند سماگلوتاید)

جا گذاشتن دارو در ماشین مخصوصا داروهای تزریقی کاهش وزن و دیابت مانند قلم‌های حاوی سماگلوتاید یا لیراگلوتاید که بسیار به دمای نگهداری حساس هستند  موجب تغییر در آنها میشود.

قرار گرفتن انواع این دارو در ماشین و گرمای شدید می‌تواند پایداری آن‌ها را کاهش دهد و بر اثربخشی درمان تأثیر بگذارد. به همین دلیل باید همیشه مطابق دستورالعمل شرکت سازنده نگهداری شوند و از قرار دادن آن‌ها در خودرو خودداری شود.

3. نیتروگلیسیرین

جا گذاشتن دارو در ماشین مخصوصا قرص‌ها یا اسپری‌های نیتروگلیسیرین برای بیماران قلبی اهمیت حیاتی دارند.

گرمای زیاد می‌تواند باعث کاهش قدرت این دارو شود و در مواقع اضطراری، اثر مورد انتظار ایجاد نشود. به همین دلیل توصیه می‌شود نیتروگلیسیرین همیشه در ظرف اصلی خود و در شرایط دمایی مناسب نگهداری شود.

4. آنتی‌بیوتیک‌های مایع (سوسپانسیون‌ها)

بسیاری از آنتی‌بیوتیک‌های شربتی که برای کودکان تجویز می‌شوند، پس از آماده شدن باید در شرایط مشخصی نگهداری شوند. برخی از آن‌ها نیاز به نگهداری در یخچال دارند و برخی دیگر در دمای اتاق پایدار هستند، اما هیچ‌کدام برای قرار گرفتن چندساعته داخل خودروی داغ طراحی نشده‌اند.

جا گذاشتن دارو در ماشین و گرمای شدید ممکن است باعث کاهش پایداری دارو شود و در نتیجه اثربخشی درمان کاهش یابد.

اگر شربت آنتی‌بیوتیک داخل خودرو مانده باشد:

• بروشور یا برچسب دارو را بررسی کنید.
• اگر درباره شرایط نگهداری مطمئن نیستید، قبل از ادامه مصرف با داروساز مشورت کنید.
• از مصرف دارویی که تغییر رنگ، بو یا قوام پیدا کرده است خودداری کنید.

5. قطره‌های چشمی

قطره‌های چشمی استریل هستند و بسیاری از آن‌ها نسبت به گرما حساسیت دارند.

جا گذاشتن دارو در ماشین مخصوص در مورد قطره چشمی های چشمی قرار گرفتن در دمای بالا می‌تواند باعث کاهش پایداری ترکیبات دارویی شود. اگرچه ممکن است ظاهر قطره تغییری نکند، اما کیفیت آن مانند قبل نباشد.

اگر قطره چشمی ساعت‌ها داخل خودروی داغ مانده است، مخصوصاً اگر برای درمان بیماری‌های چشمی یا پس از جراحی استفاده می‌شود، بهتر است درباره ادامه مصرف از پزشک یا داروساز سؤال کنید.

6. آیا شیاف در گرمای خودرو قابل استفاده می‌ماند؟

جا گذاشتن دارو در ماشین مخصوصا در مورد شیاف ها بسیار مهم است. شیاف‌ها از پایه‌هایی ساخته می‌شوند که در دمای بدن ذوب می‌شوند؛ به همین دلیل گرمای داخل خودرو می‌تواند باعث نرم شدن یا تغییر شکل آن‌ها شود.

حتی اگر پس از سرد شدن دوباره سفت شوند، ممکن است شکل و یکنواختی آن‌ها تغییر کرده باشد.

دارو را داخل ماشین جا گذاشته ام

7. داروهای بیولوژیک و هورمونی

داروهای تزریقی مانند برخی داروهای درمان آرتریت، بیماری‌های خودایمنی و بعضی هورمون‌ها معمولاً باید در محدوده دمایی مشخصی نگهداری شوند.

گرمای زیاد (در اثر جا گذاشتن دارو در ماشین) ممکن است ساختار پروتئینی این داروها را تغییر دهد و اثربخشی آن‌ها را کاهش دهد.

اگر این داروها مدت قابل‌توجهی در گرما قرار گرفته‌اند، بدون هماهنگی با پزشک یا داروساز از مصرف آن‌ها خودداری نکنید و درباره قابل استفاده بودنشان سؤال کنید.

اگر دارو چند ساعت داخل خودرو ماند، چه باید کرد؟

اولین واکنش بسیاری از افراد(در مورد جا گذاشتن دارو در ماشین) این است که دارو را داخل یخچال بگذارند؛ اما این کار همیشه راه‌حل مناسبی نیست.

بهتر است:

• مدت زمان قرار گرفتن دارو در گرما را تخمین بزنید.
• بروشور یا دستورالعمل نگهداری دارو را بررسی کنید.
• در صورت تردید با داروساز تماس بگیرید.
• اگر دارو برای کنترل بیماری‌های مهم مانند دیابت، بیماری قلبی یا بیماری‌های خودایمنی است، موضوع را جدی بگیرید.

چگونه در تابستان داروها را حمل کنیم؟

اگر مجبور هستید دارو را همراه خود ببرید:

• دارو را در کیف همراه خود نگه دارید، نه داخل صندوق عقب یا داشبورد.
• خودرو را حتی برای مدت کوتاه با دارو در زیر آفتاب ترک نکنید.
• برای داروهای حساس به دما از کیف‌های عایق یا کیف‌های مخصوص حمل دارو استفاده کنید.
• هنگام سفرهای طولانی، شرایط نگهداری دارو را از قبل بررسی کنید.

کیف خنک نگهدارنده انسولین کول اینسو راست رویان کیف خنک کننده انسولین

اشتباهات رایج دارو در ماشین

• گذاشتن دارو روی داشبورد
• نگهداری دارو در صندوق عقب
• تصور اینکه اگر ظاهر دارو تغییر نکرده، پس سالم است.
• قرار دادن انسولین داخل خودرو هنگام خرید یا انجام کارهای روزانه
• انتقال دارو از بسته‌بندی اصلی به ظروف نامناسب

جا گذاشتن دارو در ماشین-2

سوالات متداول

– آیا اگر دارو فقط ۳۰ دقیقه داخل خودرو بماند، خراب می‌شود؟

پاسخ به نوع دارو، دمای داخل خودرو و مدت زمان قرار گرفتن در گرما بستگی دارد. برخی داروها مانند انسولین و بسیاری از فرآورده‌های بیولوژیک نسبت به افزایش دما حساس‌تر هستند، در حالی که بسیاری از قرص‌ها ممکن است برای مدت کوتاه پایداری بیشتری داشته باشند. اگر درباره داروی خود تردید دارید، بروشور محصول را بررسی کنید یا با داروساز مشورت کنید.

– آیا قرار دادن داروی گرم‌شده در یخچال، کیفیت آن را به حالت اولیه برمی‌گرداند؟

خیر. اگر یک داروی حساس به دما برای مدت طولانی در معرض گرمای شدید قرار گرفته باشد، سرد کردن مجدد معمولاً اثر از دست‌رفته آن را بازنمی‌گرداند. به همین دلیل نباید تصور کرد که قرار دادن دارو در یخچال همیشه مشکل را برطرف می‌کند.

– کدام قسمت خودرو از همه خنک‌تر است؟

هیچ بخش از خودروی خاموش در روزهای گرم تابستان برای نگهداری دارو مناسب نیست. حتی اگر صندوق عقب یا زیر صندلی نسبت به داشبورد خنک‌تر باشد، دمای آن‌ها نیز می‌تواند به سطحی برسد که برای برخی داروها مناسب نباشد.

– آیا جعبه دارو از آن در برابر گرما محافظت می‌کند؟

جعبه مقوایی و بسته‌بندی اصلی بیشتر از دارو در برابر نور، رطوبت و آسیب فیزیکی محافظت می‌کنند، اما توانایی جلوگیری از تأثیر گرمای شدید را ندارند. بنابراین حتی اگر دارو داخل جعبه باشد، نباید آن را داخل خودروی داغ رها کرد.

– اگر ظاهر دارو تغییری نکرده باشد، آیا می‌توان با خیال راحت از آن استفاده کرد؟

لزوماً خیر. برخی داروها پس از قرار گرفتن در دمای بالا بدون هیچ تغییر ظاهری، بخشی از پایداری یا اثربخشی خود را از دست می‌دهند. به همین دلیل ظاهر سالم دارو همیشه به معنای حفظ کیفیت آن نیست.

آیا نگهداری دارو در کیف عایق برای سفرهای تابستانی مفید است؟

بله. برای داروهایی که نسبت به دما حساس هستند، استفاده از کیف‌های عایق یا کیف‌ مخصوص حمل دارو می‌تواند به حفظ شرایط مناسب در طول سفر کمک کند. البته این کیف‌ها نیز جایگزین رعایت شرایط نگهداری توصیه‌شده توسط شرکت سازنده نیستند.

– چه داروهایی بیشترین حساسیت را به گرما دارند؟

داروهای بیولوژیک، انسولین، بسیاری از فرآورده‌های تزریقی، برخی قطره‌های چشمی، تعدادی از آنتی‌بیوتیک‌های مایع و بعضی فرآورده‌های هورمونی از جمله داروهایی هستند که ممکن است نسبت به افزایش دما حساس‌تر باشند. شرایط نگهداری هر دارو باید بر اساس اطلاعات رسمی همان فرآورده بررسی شود.

– آیا قرار دادن دارو در داشبورد یا صندوق عقب تفاوتی دارد؟

از نظر اصول نگهداری، خیر. هر دو بخش در یک خودروی پارک‌شده ممکن است در اثر تابش آفتاب به دمای بسیار بالایی برسند. بنابراین هیچ‌یک محل مناسبی برای نگهداری داروهای حساس به دما نیستند.

– اگر در سفر مجبور باشیم دارو را همراه خود ببریم، بهترین روش چیست؟

بهتر است دارو را در کیف دستی و دور از نور مستقیم خورشید حمل کنید. برای داروهای حساس به دما، استفاده از کیف‌های عایق یا تجهیزات حمل توصیه‌شده توسط شرکت سازنده مناسب‌تر است. همچنین نباید دارو را حتی برای مدت کوتاه داخل خودروی خاموش رها کرد.

– آیا گرما فقط روی داروهای مایع اثر می‌گذارد؟

خیر. اگرچه داروهای مایع و تزریقی معمولاً حساس‌تر هستند، برخی قرص‌ها، کپسول‌ها و سایر فرآورده‌های دارویی نیز ممکن است در صورت قرار گرفتن طولانی‌مدت در دمای بالا دچار کاهش پایداری شوند. شرایط نگهداری هر دارو را باید به‌صورت اختصاصی بررسی کرد.

– آیا قرص‌ها در گرمای خودرو خراب می‌شوند؟

همه قرص‌ها به یک اندازه حساس نیستند، اما گرمای زیاد می‌تواند پایداری برخی داروها را کاهش دهد. بهتر است هیچ دارویی برای مدت طولانی داخل خودروی داغ نگهداری نشود.

– اگر انسولین داخل خودرو جا بماند باید دور ریخته شود؟

نه همیشه. این موضوع به نوع انسولین، مدت زمان قرار گرفتن در گرما و شرایط نگهداری آن بستگی دارد. پیش از تصمیم‌گیری، دستورالعمل سازنده را بررسی کنید و با داروساز یا پزشک مشورت کنید.

– آیا قراردادن در یخچال بعد از جا گذاشتن دارو در ماشین مشکل را حل می‌کند؟

در تابستان اگر دارو داخل ماشین بماند پاسخ خیر است. سرد کردن مجدد همیشه کیفیت دارویی را که در معرض گرمای شدید قرار گرفته، بازنمی‌گرداند.

– بهترین محل نگهداری دارو در تابستان کجاست؟

محیطی خشک، خنک، دور از نور مستقیم خورشید و مطابق شرایط نگهداری درج‌شده روی بسته‌بندی دارو.

نکته مهم درباره نگهداری داروها

اطلاعات ارائه‌شده در این مقاله بر اساس اصول عمومی نگهداری داروها و توصیه‌های مراجع معتبر علمی تهیه شده است. با این حال، شرایط نگهداری هر دارو ممکن است بسته به ماده مؤثره، شکل دارویی، فرمولاسیون و شرکت سازنده متفاوت باشد.

پیش از هرگونه تصمیم درباره ادامه مصرف دارویی که در معرض گرما قرار گرفته است:

• بروشور داخل جعبه یا اطلاعات درج‌شده روی بسته‌بندی دارو را مطالعه کنید.
• به شرایط نگهداری توصیه‌شده توسط شرکت سازنده توجه کنید.
• در صورت تردید درباره سلامت یا اثربخشی دارو، از داروساز یا پزشک خود راهنمایی بگیرید.
• بدون توصیه پزشک، مصرف داروهای ضروری مانند انسولین، داروهای قلبی یا داروهای کنترل بیماری‌های مزمن را قطع نکنید.

از آنجا که برخی داروها نسبت به گرما حساس‌تر از سایرین هستند، توصیه‌های این مقاله جایگزین اطلاعات اختصاصی هر فرآورده دارویی نیست و همواره باید دستورالعمل رسمی همان دارو در موارد جا گذاشتن دارو در ماشین در اولویت قرار گیرد.

کلام پایانی

گرمای تابستان فقط باعث ناراحتی انسان نمی‌شود؛ بسیاری از داروها نیز در دماهای بالا پایداری خود را از دست می‌دهند. جا گذاشتن دارو در ماشین پارک‌شده، دما می‌تواند در مدت کوتاهی به بیش از ۶۰ درجه سانتی‌گراد برسد؛ شرایطی که برای برخی داروها مناسب نیست.

اگر از انسولین، داروهای تزریقی، نیتروگلیسیرین، آنتی‌بیوتیک‌های مایع، قطره‌های چشمی یا سایر داروهای حساس به دما استفاده می‌کنید، همیشه دستورالعمل نگهداری روی بسته‌بندی را رعایت کنید و در صورت تردید درباره سلامت دارو، از داروساز یا پزشک راهنمایی بگیرید.

منابع :

• FDA
• USP
• ISMP
• شرکت‌های سازنده انسولین (Novo Nordisk، Eli Lilly، Sanofi)